Cụm di tích Đền – Chùa – Đình Hai Bà Trưng ở Đồng Nhân là nơi thờ Hai Bà Trưng ngay giữa lòng thủ đô Hà Nội, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2019. Khác với đền Hai Bà Trưng ở Mê Linh (quê hương) và đền Hát Môn (nơi tuẫn tiết), cụm di tích Đồng Nhân là trung tâm tín ngưỡng thờ Hai Bà của người dân nội thành suốt nhiều thế kỷ, gắn với lễ hội truyền thống đậm đà bản sắc.
Lịch sử: đền thờ giữa phố thị
Theo truyền thuyết, sau khi Hai Bà Trưng tuẫn tiết, nhân dân nhiều nơi lập đền thờ. Tại vùng Đồng Nhân xưa, đền thờ Hai Bà được dựng lên từ lâu đời, trở thành nơi sinh hoạt tín ngưỡng của cư dân nội thành. Trải qua các triều đại, cụm di tích được mở rộng với đền, chùa, đình tạo thành một quần thể hài hòa. Trong những năm kháng chiến, di tích cũng là nơi nuôi giấu cán bộ, góp phần vào sự nghiệp cách mạng của thủ đô.
Kiến trúc: hài hòa đền – chùa – đình
Điểm độc đáo của di tích là sự kết hợp hài hòa ba loại hình kiến trúc tín ngưỡng: đền thờ Hai Bà Trưng trang nghiêm, chùa với không gian thanh tịnh thờ Phật, và đình làng là nơi sinh hoạt cộng đồng. Kiến trúc mang phong cách truyền thống với chạm khắc tinh xảo, hoành phi, câu đối ca ngợi công đức Hai Bà. Không gian di tích yên tĩnh, cổ kính giữa phố thị ồn ào, tạo nên một "ốc đảo" tâm linh quý giá.
Ý nghĩa: tín ngưỡng giữa lòng đô thị
Lễ hội đền Hai Bà Trưng Đồng Nhân được tổ chức hằng năm vào ngày mùng 6 tháng 2 âm lịch với nghi lễ rước kiệu, tế lễ và các hoạt động văn hóa dân gian, thu hút đông đảo nhân dân thủ đô. Cụm di tích là minh chứng cho sức sống bền bỉ của tín ngưỡng thờ Hai Bà Trưng — từ làng quê đến phố thị, hình ảnh hai nữ anh hùng luôn được nhân dân tôn thờ, là nguồn cảm hứng về lòng yêu nước cho mọi thế hệ.