Quần thể An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương ở Hải Phòng (Hải Dương cũ) là một quần thể di tích – danh lam thắng cảnh hài hòa giữa núi non, hang động và các công trình tín ngưỡng, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2016. Nơi đây gồm đền Cao trên đỉnh núi An Phụ, chùa Kính Chủ cổ kính và động Nhẫm Dương với hệ thống nhũ đá kỳ vĩ — một điểm đến tâm linh, du lịch hấp dẫn của vùng xứ Đông.
Lịch sử và truyền thuyết
Núi An Phụ từ lâu đã là ngọn núi thiêng của vùng Kinh Môn, gắn với nhiều truyền thuyết. Trên đỉnh núi có đền Cao — nơi thờ các vị thần, là điểm hành hương của nhân dân. Chùa Kính Chủ nằm trong hang động, là nơi tu hành của các thiền sư qua nhiều thế kỷ. Động Nhẫm Dương với những khối nhũ đá muôn hình vạn trạng được thiên nhiên kiến tạo qua hàng triệu năm. Quần thể phản ánh sự hòa quyện giữa tín ngưỡng và thiên nhiên trong văn hóa Việt.
Thắng cảnh: núi – chùa – động
Điểm hấp dẫn của quần thể là sự kết hợp độc đáo: leo núi An Phụ viếng đền Cao, ngắm toàn cảnh vùng Kinh Môn; thăm chùa Kính Chủ ẩn mình trong hang đá với không gian thanh tịnh; khám phá động Nhẫm Dương với nhũ đá lung linh. Mỗi mùa xuân, lễ hội đền Cao thu hút đông đảo du khách hành hương, tạo nên không khí lễ hội sôi động giữa non xanh.
Ý nghĩa: hài hòa thiên nhiên và tâm linh
An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương là minh chứng cho triết lý sống hài hòa với thiên nhiên của người Việt: núi thiêng thì lập đền, hang động thì dựng chùa. Quần thể vừa là di sản văn hóa, vừa là tài nguyên du lịch quý giá, góp phần phát triển kinh tế – xã hội địa phương gắn với bảo tồn di sản.