Phố Hiến ở Hưng Yên từng là thương cảng quốc tế sầm uất bậc nhất Việt Nam trong các thế kỷ 16–17, với câu ca dao nổi tiếng "Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến". Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2014, khu di tích Phố Hiến ngày nay còn lưu giữ nhiều công trình kiến trúc cổ như chùa Chuông, đền Mẫu, Văn miếu Xích Đằng — những chứng tích của một thời kỳ vàng son giao thương quốc tế.
Lịch sử: thương cảng bên sông Hồng
Phố Hiến hình thành bên bờ sông Hồng từ thế kỷ 16, khi các chúa Trịnh mở cửa giao thương. Thuyền buôn từ Trung Hoa, Nhật Bản, Bồ Đào Nha, Hà Lan tấp nập cập bến, biến Phố Hiến thành trung tâm thương mại sầm uất chỉ sau kinh đô Thăng Long. Người Hoa, người Nhật đến lập phố, xây chùa, đền. Đến thế kỷ 18–19, do sông Hồng đổi dòng, cảng suy tàn, Phố Hiến trở thành một thị trấn yên bình, nhưng những di tích còn lại vẫn kể câu chuyện về một thời phồn thịnh.
Di tích: dấu ấn thương cảng xưa
Khu di tích Phố Hiến gồm nhiều công trình: chùa Chuông (Kim Chung tự) với kiến trúc độc đáo, quả chuông đồng cổ; đền Mẫu thờ Mẫu Liễu Hạnh; Văn miếu Xích Đằng — văn miếu của trấn Sơn Nam xưa; đền Trần, chùa Phố, hồ Bán Nguyệt. Mỗi công trình mang một vẻ đẹp riêng, phản ánh sự giao thoa văn hóa Việt – Hoa trong thời kỳ thương cảng.
Ý nghĩa: ký ức về thời mở cửa
Phố Hiến là minh chứng cho truyền thống mở cửa, giao thương của dân tộc Việt Nam từ nhiều thế kỷ trước. Lễ hội Phố Hiến hằng năm với rước kiệu, tế lễ tái hiện không khí thương cảng xưa. Đến Phố Hiến là để hiểu rằng người Việt đã từng hội nhập với thế giới từ rất sớm, và tinh thần ấy vẫn tiếp tục trong thời đại hôm nay.