Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch là nơi Người đã sống và làm việc trong 15 năm cuối đời, từ tháng 12 năm 1954 đến khi qua đời tháng 9 năm 1969. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt ngay trong đợt đầu tiên năm 2009, khu di tích là không gian thiêng liêng lưu giữ những kỷ vật, nếp sống và tư tưởng của vị lãnh tụ vĩ đại — từ ngôi nhà sàn đơn sơ, ao cá, vườn cây đến những con đường nhỏ rợp bóng mát mà Người vẫn dạo bước mỗi ngày.
Lịch sử: 15 năm gắn bó của Bác Hồ
Sau khi về tiếp quản thủ đô năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ chối ở trong tòa nhà Phủ Toàn quyền lộng lẫy của Pháp để lại, mà chọn sống trong ngôi nhà của người thợ điện phục vụ, rồi sau đó là ngôi nhà sàn bằng gỗ đơn sơ dựng bên ao cá. Tại đây, Người đã làm việc, tiếp khách quốc tế, viết Di chúc lịch sử và dành những giờ phút cuối đời. Ngôi nhà sàn hai tầng với vài gian phòng nhỏ, giường tre, bàn làm việc đơn sơ đã trở thành biểu tượng của lối sống giản dị, thanh bạch của Bác. Xung quanh là vườn cây ăn quả, ao cá mà Người tự tay chăm sóc, đường Xoài rợp bóng mát nơi Người thường tản bộ suy nghĩ về vận mệnh đất nước.
Di tích: những kỷ vật vô giá
Khu di tích gồm nhiều hạng mục: Nhà 54 — nơi Bác ở những năm đầu; Nhà sàn — nơi ở và làm việc chính; Ao cá Bác Hồ; Nhà H6 — nơi Bộ Chính trị họp bàn những quyết sách quan trọng; hầm trú ẩn; đường Xoài; vườn cây với hàng trăm loài cây do các đoàn khách quốc tế và đồng bào cả nước tặng. Đặc biệt, ngôi nhà sàn vẫn được giữ nguyên hiện trạng như khi Bác còn sống: chiếc giường tre, bàn làm việc với chiếc đèn, giá sách, đôi dép cao su — tất cả toát lên một lối sống thanh cao, giản dị đến xúc động. Mỗi hiện vật đều gắn với một câu chuyện về đạo đức, phong cách của Người.
Ý nghĩa: trường học lớn về đạo đức cách mạng
Phủ Chủ tịch không chỉ là di tích mà còn là "trường học" lớn về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Hàng năm, hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước, đặc biệt là thế hệ trẻ, đến đây để tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Bác, học tập lối sống giản dị, gần gũi nhân dân của Người. Giữa lòng thủ đô hiện đại, khu di tích như một ốc đảo xanh yên bình, nhắc nhở mỗi người Việt về cội nguồn, về những giá trị làm nên sức mạnh dân tộc: giản dị, nhân ái và hết lòng vì nước, vì dân.