Thuộc huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội, Thạch Xá là làng nghề chè lam nổi tiếng với tuổi nghề hơn 200 năm. Chè lam dẻo thơm mùi nếp rang, gừng, lạc — món quà quê của xứ Đoài, thường dùng với nước chè xanh trong những buổi chiều quê yên bình.
Làng chè lam đất Thạch Thất
Nghề làm chè lam ở Thạch Xá hình thành từ đầu thế kỷ 19, khi người dân sáng tạo ra món quà từ nếp, mật, gừng, lạc. Chè lam nhanh chóng nổi tiếng khắp vùng; là món quà quê quý trong dịp lễ Tết. Trải qua thời gian, làng nghề vẫn phát triển: nhiều hộ gia đình mở cơ sở sản xuất, chè lam bán khắp cả nước. Ngày nay, chè lam Thạch Xá là thương hiệu ẩm thực được nhiều người biết đến.
Bí quyết chè lam dẻo thơm
Chè lam làm từ nếp rang xay thành bột, trộn với mật mía nấu keo, gừng, lạc rang; nhào dẻo, cán mỏng, cắt miếng, phủ bột áo. Bí quyết là nếp rang vừa tới, mật nấu đúng độ — chè ngon phải dẻo, thơm mùi nếp rang và gừng, ngọt dịu, có vị béo của lạc. Mỗi mẻ chè đều được làm thủ công tỉ mỉ.
Giá trị văn hóa
Chè lam là món quà quê của xứ Đoài: giản dị mà đậm đà, gắn với hình ảnh chén nước chè xanh, với những câu chuyện quê. Nghề làm chè không chỉ tạo sinh kế mà còn giữ gìn hương vị quê hương. Ngày nay, chè lam là món quà được nhiều người tìm mua, góp phần quảng bá ẩm thực Hà Nội.
Để giữ được hương vị truyền thống giữa thời đại công nghiệp, những người thợ ở Hà Nội vẫn kiên trì với phương pháp thủ công cha ông truyền lại, từ khâu chọn nguyên liệu đến chế biến. Nhiều gia đình đã truyền nghề qua ba, bốn thế hệ, coi đó không chỉ là sinh kế mà còn là trách nhiệm giữ gìn di sản ẩm thực quê hương. Chính sự tận tâm ấy giúp Chè lam Thạch Xá đứng vững trước sự cạnh tranh của hàng công nghiệp, tiếp tục là niềm tự hào của Hà Nội.