Thuộc tỉnh An Giang, Tân Châu là làng nghề dệt lụa nổi tiếng Nam Bộ với tuổi nghề hơn 100 năm, gắn liền với thương hiệu lụa lãnh Mỹ A — thứ lụa đen bóng, mềm mại từng được mệnh danh là “nữ hoàng” của các loại lụa Việt. Bí quyết làm nên danh tiếng ấy nằm ở trái mặc nưa — loại quả chỉ có ở vùng đất này cho màu nhuộm đen tuyền độc đáo.
Làng lụa bên sông Tiền
Nghề dệt lụa ở Tân Châu hình thành từ đầu thế kỷ 20, khi những người thợ dệt từ miền Trung vào Nam lập nghiệp bên dòng sông Tiền. Họ phát hiện trái mặc nưa — loại quả của cây rừng ngập nước — cho màu nhuộm đen bóng đặc biệt khi kết hợp với bùn non và kỹ thuật nhuộm nhiều lần. Lụa lãnh Mỹ A nhanh chóng nổi tiếng khắp Nam Kỳ, là thứ vải quý mà các bà, các cô Sài Gòn xưa ao ước. Thời hoàng kim, lụa Tân Châu xuất khẩu sang Campuchia, Lào và cả châu Âu. Trải qua thăng trầm, làng nghề có lúc tưởng chừng biến mất khi vải công nghiệp lên ngôi; nhưng những năm gần đây, lụa lãnh Mỹ A được phục hồi và trở thành thương hiệu được bảo hộ chỉ dẫn địa lý.
Bí quyết nhuộm mặc nưa
Điểm độc đáo nhất của lụa Tân Châu là quy trình nhuộm mặc nưa kéo dài hàng tháng: vải lụa tơ tằm sau khi dệt được ngâm trong nước ép trái mặc nưa, phơi nắng, rồi ủ với bùn non — lặp đi lặp lại hàng chục lần. Mỗi lần nhuộm – phơi – ủ, màu đen càng thêm sâu, bóng; cuối cùng tấm lụa có màu đen tuyền óng ánh, mặt vải mịn như da, mặc mát vào mùa hè, ấm vào mùa đông. Người thợ phải canh nắng, canh nước tỉ mỉ vì chỉ cần một lần nhuộm hỏng là cả tấm lụa mất giá trị. Kỹ thuật này đòi hỏi kinh nghiệm nhiều năm và sự kiên nhẫn phi thường — đó là lý do lụa lãnh Mỹ A thật có giá trị cao và không thể làm giả bằng công nghiệp.
Giá trị văn hóa
Lụa lãnh Mỹ A là niềm tự hào của nghề dệt Nam Bộ: thứ lụa đen bóng gắn với hình ảnh người phụ nữ Nam Kỳ duyên dáng trong tà áo dài. Ngày nay, lụa Tân Châu được các nhà thiết kế hàng đầu Việt Nam sử dụng trong các bộ sưu tập áo dài cao cấp, xuất hiện trên sàn diễn thời trang quốc tế. Làng nghề không chỉ giữ được bí quyết nhuộm mặc nưa mà còn trở thành điểm du lịch văn hóa hấp dẫn bên dòng sông Tiền.