Khi hoa anh đào nở là vở cải lương của liên danh Hà Triều – Hoa Phượng, ra mắt năm 1957 – thuộc vào giai đoạn đầu của sự hợp tác giữa hai cây bút tài hoa này. Tác phẩm được nhắc đến trong danh mục những vở tiêu biểu mà hai ông cùng nhau sáng tạo, bên cạnh những tên tuổi lẫy lừng về sau như Sông dài, Nửa đời hương phấn, Mưa rừng.
Hoàn cảnh ra đời
Giữa thập niên 1950, sân khấu cải lương Sài Gòn đang trong thời kỳ tìm kiếm những kịch bản mới mẻ sau những biến động của đất nước. Hà Triều và Hoa Phượng – hai người bạn tri kỷ – bắt đầu cộng tác và nhanh chóng khẳng định tên tuổi bằng ngòi bút sắc sảo, giàu chất văn chương. Khi hoa anh đào nở ra đời trong bối cảnh ấy, mang hơi thở lãng mạn của một chuyện tình đẹp nhưng đượm buồn, với hình ảnh hoa anh đào – loài hoa mong manh, rực rỡ mà ngắn ngủi – như một ẩn dụ cho số phận con người trong vở diễn.
Giá trị nghệ thuật
Dù tư liệu chi tiết về vở diễn hiện còn ít ỏi, Khi hoa anh đào nở vẫn được giới mộ điệu đánh giá cao như một trong những tác phẩm mở đầu cho phong cách riêng của liên danh Hà Triều – Hoa Phượng: lời thoại trau chuốt, giàu chất thơ; nhân vật được xây dựng có chiều sâu tâm lý; và khả năng dệt nên những bi kịch tình cảm lấy nước mắt khán giả mà không rơi vào sướt mướt. Vở diễn cho thấy ngay từ những năm đầu hợp tác, hai soạn giả đã định hình được hướng đi nghệ thuật sẽ đưa họ trở thành "hai cây đại thụ của cải lương Nam Bộ".
Dấu ấn lịch sử
Là một trong những tác phẩm đầu tay của liên danh, Khi hoa anh đào nở (1957) đặt nền móng cho chuỗi thành công rực rỡ tiếp theo: Sông dài (1960), Nửa đời hương phấn (1961), Mưa rừng (1961), Tấm lòng của biển (1964). Nhìn lại, vở diễn là minh chứng cho một tình bạn nghệ thuật hiếm có, khi hai cá tính sáng tạo hòa quyện thành một thể thống nhất khó tách rời, để lại cho sân khấu cải lương một gia tài kịch bản đồ sộ còn được nhắc đến đến tận hôm nay.