Khi rừng thu thay lá là vở cải lương của soạn giả Yên Lang, sáng tác sau năm 1975. Tác phẩm gắn liền với NSƯT Mỹ Châu – người đã thể hiện vở trong bản thu hình năm 1998, thuộc vào nhóm những sáng tác muộn của Yên Lang sau thời gian ông đi cải tạo trở về.
Hoàn cảnh ra đời
Sau năm 1975, Yên Lang – vốn là sĩ quan cảnh sát của chế độ cũ – phải đi cải tạo 6 năm. Trở về với cuộc đời trong hoàn cảnh đất nước đã đổi thay, ngòi bút của ông cũng chuyển hướng: từ những vở kiếm hiệp kỳ tình hào hùng sang những tác phẩm trầm lắng, suy tư hơn về thân phận con người. Khi rừng thu thay lá ra đời trong bối cảnh ấy – tựa vở với hình ảnh rừng thu thay lá gợi nên sự chuyển mùa của đất trời, cũng là sự chuyển mùa của một đời người, của một thời đại.
Giá trị nghệ thuật
Khi rừng thu thay lá mang đậm dấu ấn của Yên Lang giai đoạn sau: vẫn là văn phong mộc mạc, chân thành, nhưng nỗi buồn đã sâu lắng, từng trải hơn. Hình ảnh rừng thu thay lá trở thành ẩn dụ đẹp cho sự đổi thay không thể cưỡng lại – của thiên nhiên, của cuộc đời, của thời cuộc. Vở diễn cho thấy dù ở hoàn cảnh nào, Yên Lang vẫn trung thành với những con người bình dị luôn khao khát hạnh phúc – niềm tin nhân văn không bao giờ tắt trong các sáng tác của ông.
Dấu ấn lịch sử
Cùng với Một chuyện tình buồn và Kỷ niệm thời con gái, Khi rừng thu thay lá thuộc vào nhóm tác phẩm sau 1975 của Yên Lang – giai đoạn ít được biết đến hơn so với thời hoàng kim 1960–1970 của ông. Việc Mỹ Châu chọn thể hiện vở trong bản thu hình năm 1998 cho thấy tác phẩm vẫn có sức hút với cả nghệ sĩ lẫn khán giả, là cầu nối giữa hai thời kỳ sáng tác của một trong những soạn giả tài hoa nhất của cải lương Việt Nam.