Lá trầu xanh là vở cải lương của NSND Viễn Châu – "vua vọng cổ" của sân khấu miền Nam, lưu hành trước năm 1975. Nhan đề vở diễn gợi nhớ đến sự tích trầu cau – biểu tượng thiêng liêng của tình nghĩa vợ chồng, của sự thủy chung trong văn hóa Việt Nam.
Cốt truyện (tóm tắt)
Lá trầu xanh – miếng trầu têm cánh phượng trong đám cưới Việt – là biểu tượng của sự se duyên, của lời thề nguyện trăm năm. Vở diễn xoay quanh những éo le của tình duyên: những đôi lứa yêu nhau tha thiết nhưng bị ngăn trở bởi định kiến, bởi hoàn cảnh; những lời thề nguyện dưới miếng trầu xanh có khi thành hiện thực viên mãn, có khi chỉ còn là kỷ niệm đau đớn. Qua những thăng trầm của các nhân vật, vở diễn khắc họa vẻ đẹp của tình yêu thủy chung đồng thời xót xa trước những nghịch cảnh khiến tình duyên lỡ dở.
Giá trị nghệ thuật
Lá trầu xanh thể hiện nét đặc sắc trong phong cách của Viễn Châu: khai thác những biểu tượng văn hóa dân gian quen thuộc để nói lên những vấn đề nhân sinh sâu sắc. Miếng trầu – vật nhỏ bé mà thiêng liêng trong đời sống người Việt – trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt tác phẩm, gắn kết các số phận nhân vật. Với tài năng của "ông vua vọng cổ", những lớp ca trong vở được viết với lời lẽ trau chuốt, giàu hình ảnh dân gian, tạo nên một không gian nghệ thuật đậm đà bản sắc Việt Nam.
Dấu ấn lịch sử
Trong gia tài hơn 70 vở cải lương và 2.000 bài vọng cổ của Viễn Châu, Lá trầu xanh là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho hướng khai thác văn hóa dân gian của ông. Tác phẩm góp phần khẳng định rằng cải lương – dù có tiếp thu nhiều yếu tố ngoại lai – vẫn luôn gắn bó máu thịt với những biểu tượng văn hóa của dân tộc, từ miếng trầu, tấm áo đến những làn điệu dân ca ngọt ngào.