Người vợ không bao giờ cưới, còn được gọi với cái tên thân thương Sơn nữ Phà Ca, là vở cải lương nổi tiếng nhất trong sự nghiệp của soạn giả Quy Sắc, do ông hợp tác cùng viết với soạn giả Kiên Giang và được đoàn Thanh Minh công diễn lần đầu năm 1958. Vở diễn đã trở thành một hiện tượng của cải lương thời bấy giờ.
Cốt truyện (tóm tắt)
Vở kể mối tình giữa Mộng Long – chàng trai thành thị – và Phà Ca – cô sơn nữ xinh đẹp, thuần khiết của núi rừng. Tình yêu của họ nảy nở giữa thiên nhiên hoang sơ nhưng vấp phải những rào cản của định kiến và hoàn cảnh. Phà Ca với vẻ đẹp trong trắng và tâm hồn cao thượng đã chiếm trọn trái tim khán giả, nhưng bi kịch khiến nàng mãi mãi là "người vợ không bao giờ cưới" – một hình ảnh đẹp mà đau đớn, ám ảnh người xem nhiều thập niên. Tên nhân vật Mộng Long được đặt theo tên con trai của Quy Sắc, còn tên Phà Ca do Kiên Giang đặt theo tên người con gái thứ ba của mình là Ngân Hà – một giai thoại đẹp của tình bạn văn nghệ.
Giá trị nghệ thuật
Ít ai biết rằng kịch bản gốc của Quy Sắc có tên là Đời sơn nữ, được ông đưa cho Kiên Giang góp ý. Kiên Giang đã nhận lời nhuận sắc, đổi tên thành Người vợ không bao giờ cưới và ký tên đồng soạn giả Phúc Nguyên – Kiên Giang (Phúc Nguyên là bút danh đầu tiên của Quy Sắc, lấy theo tên con gái đầu lòng). Vở diễn thành công nhờ vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng được đưa lên sân khấu, hình tượng sơn nữ thuần khiết đầy sức sống, và những lớp ca trữ tình, mượt mà đậm chất Nam Bộ.
Dấu ấn lịch sử
Diễn vai nữ chính Phà Ca chính là Thanh Nga – khi ấy chỉ mới 16 tuổi, vốn là học trò nhỏ được Quy Sắc dạy học. Tài năng bộc lộ qua vai diễn cùng với thành công vang dội của vở đã giúp Thanh Nga đoạt giải Thanh Tâm, mở đầu cho huyền thoại của "nữ hoàng sân khấu" cải lương. Ảnh hưởng của vai diễn lớn đến mức người đương thời thường gọi tên vở là Sơn nữ Phà Ca thay cho tên chính thức. Với Quy Sắc, đây là tác phẩm khởi sắc cho cả sự nghiệp soạn giả của ông sau kịch bản đầu tay Nghiệp giáo (1956).