Trả thù đời là vở cải lương của soạn giả Yên Ba, ra đời vào thập niên 1960–1970 và là một trong những vở tuồng gây tiếng vang của ông trên sân khấu cải lương Sài Gòn, được trình diễn tại các đại bang Kim Chung, Thủ Đô, Dạ Lý Hương và Hương Mùa Thu.
Hoàn cảnh ra đời
Tựa vở "trả thù đời" gợi nên một nhân vật mang trong lòng mối hận với cuộc đời – có thể vì bị phản bội, bị oan ức hay bị số phận đùa giỡn. Đây là mô-típ mà Yên Ba – với sự đồng cảm sâu sắc dành cho những nhân vật có số phận long đong, bất hạnh – khai thác một cách tinh tế. Thay vì để nhân vật chìm trong hận thù, ngòi bút nhân văn của ông thường dẫn dắt họ đến sự hóa giải, đến ước mơ hạnh phúc cuối cùng.
Giá trị nghệ thuật
Trả thù đời thể hiện khả năng của Yên Ba trong việc xây dựng những nhân vật có nội tâm phức tạp: vừa mang hận thù vừa khao khát yêu thương. Vở diễn không cổ súy cho sự trả thù mà dùng nó như một hành trình để nhân vật nhận ra giá trị của sự tha thứ và hướng thiện. Với giọng văn trong sáng, giản dị đặc trưng, Yên Ba đã biến một đề tài có thể rất bi kịch thành một câu chuyện đầy tính nhân văn, gần gũi với đời sống.
Dấu ấn lịch sử
Cùng với Cho trọn cuộc tình và Tiếng hạc trong trăng, Trả thù đời góp phần khẳng định vị thế của Yên Ba như một trong những soạn giả trẻ nổi tiếng chuyên viết về đề tài tâm lý xã hội của Sài Gòn trước 1975. Sau năm 1975, ông tiếp tục sáng tác tại đoàn Phước Chung rồi ở Tiền Giang, để lại những tác phẩm như Tiên sa Gành Ráng (1981) và Đừng quên kỷ niệm (1990).