Trăng lên đỉnh núi, còn được biết đến với tên gọi Một kiếp đoạn trường, là vở cải lương của soạn giả Loan Thảo, ra mắt vào thập niên 1960. Bản thu thanh của vở do Hãng Dĩa Việt Nam phát hành ngày 15/10/1968 với sự tham gia của ba tên tuổi lớn – Thanh Nga, Tấn Tài và Hùng Cường – đã đưa tác phẩm đến với đông đảo công chúng mộ điệu.
Cốt truyện (tóm tắt)
Hình ảnh "trăng lên đỉnh núi" gợi nên một khung cảnh vừa đẹp vừa buồn – ánh trăng soi sáng đỉnh núi cao vời vợi mà lạnh lẽo, cũng như số phận con người dù có những khoảnh khắc rực rỡ nhưng vẫn cô đơn giữa cuộc đời. Nhân vật chính của vở trải qua "một kiếp đoạn trường" – những đớn đau, chia ly nối tiếp nhau như không bao giờ dứt. Tình yêu, tình thân, những khát vọng hạnh phúc giản dị đều lần lượt tuột khỏi tầm tay, để lại trong lòng nhân vật những vết thương không bao giờ lành. Nhưng giữa những đoạn trường ấy, ánh trăng trên đỉnh núi vẫn là biểu tượng của niềm tin – dù mong manh nhưng không bao giờ tắt.
Giá trị nghệ thuật
Trăng lên đỉnh núi thể hiện bút pháp trữ tình đặc sắc của Loan Thảo – người được mệnh danh là một trong những soạn giả "kỳ tài" của cải lương với khả năng dùng hình ảnh thiên nhiên để nói lên thân phận con người. Cái tên thứ hai của vở – Một kiếp đoạn trường – cho thấy tính chất bi kịch sâu sắc của tác phẩm, khi những đau khổ của kiếp người được đẩy đến tận cùng. Với sự thể hiện của Thanh Nga, Tấn Tài và Hùng Cường, những lớp ca trong vở trở thành những tuyệt phẩm về nỗi buồn thân phận.
Dấu ấn lịch sử
Bản thu thanh năm 1968 của Hãng Dĩa Việt Nam là một trong những bằng chứng quý giá về đời sống cải lương Sài Gòn thời hoàng kim, khi những vở diễn hay được nhanh chóng đưa lên đĩa hát để đến với khán giả khắp nơi. Trăng lên đỉnh núi với hai tên gọi song hành cũng cho thấy một nét văn hóa đặc sắc của cải lương xưa – những vở diễn được khán giả yêu mến thường được nhớ đến bằng nhiều tên gọi khác nhau, mỗi tên gọi gắn với một kỷ niệm, một cảm xúc riêng.