Giang Nam Cửu Khúc là bản hơi Oán mang vẻ đẹp thơ mộng nhất trong bốn bản: “Giang Nam” là vùng sông nước phía Nam Trung Hoa — xứ sở của thi ca, của những mối tình dang dở; “cửu khúc” là chín khúc quanh — dòng sông uốn lượn chín lần như nỗi buồn triền miên không dứt. Chỉ nghe tên bản, người ta đã thấy một bức tranh thủy mặc buồn.
Về cấu trúc, bản gồm 10 câu — dài hơn Tứ Đại Oán (6 câu) nhưng vẫn gọn gàng so với các bản hơi Bắc, Nam. Mười câu nhạc như mười khúc quanh của dòng sông, mỗi khúc một nỗi niềm. Lời ca truyền lại với tựa “Kim Kiều Hoa Viên Ngộ” kể chuyện tao ngộ trong vườn hoa — một cuộc gặp gỡ đẹp nhưng đượm buồn, đúng tinh thần “vui trong sầu” của văn chương cổ điển.
Trong hệ thống hơi Oán (mùa đông), Giang Nam Cửu Khúc giữ vị trí khá đặc biệt: nó buồn nhưng không oán hận gay gắt như Tứ Đại Oán; nó man mác, triền miên, như nỗi buồn của người đứng bên sông nhìn nước trôi mà nhớ về một thời đã xa. Có thể nói đây là bản “trữ tình” nhất trong nhóm Oán — oán mà vẫn thơ.
Sông nước trong âm nhạc tài tử
Hình ảnh sông nước xuất hiện dày đặc trong bài bản tài tử: Lưu Thủy (nước chảy), Giang Nam (sông Nam), Long Ngâm, Sóng... Điều đó phản ánh đời sống của cư dân sông nước Nam Bộ — con sông là chứng nhân của mọi vui buồn. Giang Nam Cửu Khúc đưa hình ảnh dòng sông lên thành một triết lý: đời người như sông có khúc quanh, nỗi buồn cũng có lúc sâu lúc cạn.
Trên sân khấu cải lương
Sân khấu cải lương dùng Giang Nam Cửu Khúc cho những lớp thương tiếc, oán than nhẹ nhàng — khi nhân vật nhớ về quá khứ đẹp đã mất, tiếc nuối một mối tình dang dở. Khác với Tứ Đại Oán dành cho nỗi oán có đối tượng, Giang Nam Cửu Khúc dành cho nỗi buồn không tên — buồn vì thời gian trôi, vì cảnh cũ người xưa. Người ca bản này cần giọng mượt mà, ngân nga, để mười câu nhạc trôi như mười khúc sông.