Vạn Giá là một trong bảy bài nhạc lễ, với cái tên gợi sự quý trọng: “vạn” là muôn, “giá” là giá trị — thứ có giá trị muôn phần, đáng được nâng niu. Với 22 câu theo nhịp tư, bản nhạc mang một vẻ đĩnh đạc, trang nghiêm rất riêng trong nhóm nhạc lễ: không hùng tráng như Long Ngâm, không rực rỡ như Long Đăng, mà trầm tĩnh, quý phái như một báu vật được đặt trang trọng trên bàn thờ.
Về nhạc pháp, Vạn Giá tuân thủ mọi quy tắc của hơi Hạ: âm chủ Xề Ú, cấu trúc chữ đờn đối nghịch với hơi Bắc, xếp vào mùa hạ, đờn day mặt hướng Đông. Giai điệu của bản đi với nhịp vừa phải, câu nhạc cân đối, không có những đột biến cao trào — như thể bản nhạc muốn người nghe chiêm ngưỡng sự hoàn hảo của trật tự, chứ không phải sự mãnh liệt của cảm xúc.
Nguyên thủy dùng trong tế lễ đình đền, Vạn Giá có thể là bản nhạc của những nghi thức dâng lễ vật quý — lúc cộng đồng dâng lên thần linh những gì trân quý nhất. Khi được Ba Đợi đưa vào hệ thống tài tử, bản nhạc trở thành một “viên ngọc” trong kho tàng: ít khi được đem ra trình diễn ồn ào, nhưng mỗi lần vang lên đều khiến người nghe phải lặng người vì vẻ đẹp trang nghiêm.
Vẻ đẹp của sự đĩnh đạc
Trong một nền âm nhạc đề cao cảm xúc mãnh liệt, Vạn Giá là lời nhắc nhở về vẻ đẹp của sự đĩnh đạc. Không cần phải hùng tráng hay bi lụy, âm nhạc vẫn có thể chạm đến người nghe bằng sự cân đối, hoàn hảo — như một viên ngọc không cần chạm khắc cầu kỳ vẫn tỏa sáng. Đó là thẩm mỹ của sự tiết chế, rất Á Đông.
Trong đời sống lễ hội
Ngày nay, Vạn Giá vẫn được các ban nhạc lễ trình tấu trong các dịp lễ trọng: lễ hội đình, lễ giỗ tổ nghề, lễ tế thần. Giữa không gian linh thiêng, 22 câu nhạc trầm tĩnh vang lên như một lời khẳng định: cộng đồng này vẫn giữ được những giá trị quý báu nhất của cha ông — “vạn giá”, muôn phần quý trọng.