Võ Đông Sơ – Bạch Thu Hà là một trong những bài tân cổ nổi tiếng nhất của soạn giả Viễn Châu, và cũng là bài hát có vị trí đặc biệt trong lịch sử tân cổ giao duyên. Theo báo Tuổi Trẻ, nếu “Chàng là ai?” được xem là bài đầu tiên Viễn Châu sáng tạo ra tân cổ giao duyên, thì Võ Đông Sơ là bài tân cổ do chính ông viết cả tân nhạc lẫn cổ nhạc, tự phối nhạc trong bài ca — tạo ra nhiều đột phá và đưa tên tuổi nghệ sĩ Minh Cảnh lên hàng sao.
Câu chuyện có gốc từ vở cải lương “Giọt lệ chung tình” của soạn giả Nguyễn Tri Khương (1890–1962) — tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, thường được biết đến với tên dân gian “Chuyện tình Võ Đông Sơ – Bạch Thu Hà”. Chàng Võ Đông Sơ là chiến binh sa cơ giữa chiến trường, nàng Bạch Thu Hà là người yêu thủy chung. Bài ca là lời trăng trối của chàng trước lúc vĩnh biệt: gọi tên người yêu ba tiếng, khắc tên nàng lên cây, gửi lại lưỡi gươm thiêng cho người yêu lý tưởng.
Kim Tử Long — người thường xuyên được khán giả yêu cầu hát bài này — lý giải sức hút hơn 60 năm của bài hát: giai điệu ngọt ngào, lời văn hay mà rất dễ thuộc; “ai mà mê cải lương chút chút đều có thể ca”. Ông cũng cho rằng bài hát mang dấu ấn “cải tiến” bài ca cổ của Viễn Châu: tân và cổ hòa quyện tự nhiên, đem lại nhiều giá trị mới cho vọng cổ.
Bi tráng trong mùi mẫn
Cái tài của Viễn Châu ở bài này là kết hợp hai sắc thái tưởng chừng đối lập: bi tráng của chiến trận và mùi mẫn của tình yêu. Chàng chiến binh gọi tên người yêu giữa khói lửa — càng bi tráng càng mùi mẫn, càng mùi mẫn càng bi tráng. Người ca phải vừa có khí phách của võ tướng, vừa có sự dịu dàng của kẻ đang yêu — một thử thách mà chỉ những giọng ca lớn mới vượt qua được.
Một bài hát, nhiều thế hệ
Từ Minh Cảnh, Minh Phụng đến Kim Tử Long và các nghệ sĩ trẻ hôm nay, Võ Đông Sơ – Bạch Thu Hà đã đi qua nhiều thế hệ người hát mà vẫn giữ nguyên sức hút. Mỗi thế hệ lại tìm thấy trong bài hát một điều mới — nhưng cốt lõi không đổi: đó là câu chuyện về tình yêu thủy chung, thứ tình cảm mà thời nào cũng cần.