Sông Bạch Đằng ở Quảng Ninh là dòng sông lịch sử đã ba lần chứng kiến những chiến thắng thủy quân lẫy lừng của dân tộc ta: Ngô Quyền năm 938, Lê Hoàn năm 981 và Trần Hưng Đạo năm 1288. Khu di tích lịch sử Bạch Đằng được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2012 và là thành phần của Di sản thế giới UNESCO "Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc" (2025), với điểm nhấn là bãi cọc Yên Giang — dấu tích của trận địa cọc năm 1288.
Lịch sử: trận thủy chiến 1288
Năm 1288, trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông lần thứ ba, Trần Hưng Đạo đã bày trận địa cọc gỗ lim bịt sắt trên sông Bạch Đằng, học theo kế của Ngô Quyền 350 năm trước. Khi thủy triều lên, quân ta dụ thuyền giặc vào sâu; khi triều rút, hàng nghìn cọc nhọn nhô lên đâm thủng thuyền địch. Ô Mã Nhi cùng hàng vạn quân Nguyên bị tiêu diệt, bắt sống. Chiến thắng Bạch Đằng 1288 là đòn quyết định buộc quân Nguyên phải từ bỏ ý đồ xâm lược Đại Việt, kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến.
Di tích: bãi cọc Yên Giang
Các cuộc khai quật khảo cổ tại Yên Giang đã phát hiện hàng trăm cọc gỗ lim còn nguyên vẹn dưới lòng đất — những chứng tích sống động của trận đánh 700 năm trước. Khu di tích còn có đền thờ Trần Hưng Đạo, nhà trưng bày hiện vật, tái hiện trận địa cọc. Đứng bên dòng Bạch Đằng, du khách như nghe thấy tiếng trống trận, tiếng hò reo của quân dân Đại Việt năm xưa.
Ý nghĩa: trí tuệ quân sự Việt Nam
Bạch Đằng là biểu tượng của trí tuệ quân sự Việt Nam: biết lợi dụng địa hình, thủy triều, lấy ít địch nhiều. Ba chiến thắng trên cùng một dòng sông qua ba thế kỷ cho thấy sự kế thừa, phát huy truyền thống quân sự của dân tộc. Dòng Bạch Đằng mãi chảy như dòng máu anh hùng trong huyết quản người Việt.