Núi Non Nước ở Ninh Bình là một trong những danh thắng đẹp và thơ mộng nhất của vùng đất cố đô, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2019. Ngọn núi đá vôi nhỏ nhắn soi bóng xuống dòng sông Đáy, với chùa Non Nước cổ kính trên đỉnh và hàng trăm bài thơ văn của các tao nhân mặc khách khắc trên vách đá qua nhiều thế kỷ — được ví như một "bảo tàng thơ" ngoài trời.
Lịch sử: ngọn núi của thi ca
Núi Non Nước (còn gọi là núi Dục Thúy) từ lâu đã là nguồn cảm hứng của thi ca Việt Nam. Tương truyền, Trương Hán Siêu — danh sĩ thời Trần — đã viết bài phú "Dục Thúy sơn" nổi tiếng ca ngợi vẻ đẹp của núi. Qua các triều đại, nhiều vua chúa, danh nhân khi qua đây đều để lại thơ văn khắc trên đá. Ngọn núi cũng gắn với lịch sử: trên đỉnh núi có chùa Non Nước cổ kính, nghè, và các công trình tưởng niệm. Trong kháng chiến, núi Non Nước là địa điểm lịch sử quan trọng của Ninh Bình.
Thắng cảnh: sơn thủy hữu tình
Núi Non Nước cao khoảng 70 m, đứng sừng sững bên dòng sông Đáy, tạo nên bức tranh "sơn thủy hữu tình" đặc trưng của Ninh Bình. Du khách leo hơn 100 bậc đá lên đỉnh núi, viếng chùa Non Nước, ngắm toàn cảnh thành phố và dòng sông uốn lượn. Trên vách núi, những bài thơ chữ Hán, chữ Nôm được khắc tinh xảo — mỗi bài thơ một tâm sự, một góc nhìn về non nước, tạo nên giá trị văn hóa độc đáo không nơi nào có được.
Ý nghĩa: hồn thơ của đất cố đô
Núi Non Nước là biểu tượng của vẻ đẹp văn hóa Ninh Bình — nơi thiên nhiên và thi ca hòa quyện. Ngọn núi nhắc nhở về truyền thống văn chương của dân tộc, về những tâm hồn nghệ sĩ đã rung động trước vẻ đẹp quê hương và để lại cho đời những vần thơ bất hủ khắc trên đá núi.