Khu di tích nhà Trần tại Đông Triều, Quảng Ninh là vùng đất gắn bó mật thiết với triều Trần — nơi được coi là "quê hương thứ hai" của triều đại, với đền Thái (Thái miếu nhà Trần), chùa Ngọa Vân và hệ thống lăng mộ các vua Trần. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2013 và là thành phần của Di sản thế giới UNESCO "Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc" (2025), Đông Triều là một trong những trung tâm di sản triều Trần quan trọng nhất Việt Nam.
Lịch sử: đất phát tích của triều Trần
Đông Triều là nơi Trần Cảnh (Trần Thái Tông) — vị vua đầu tiên của triều Trần — sinh ra và lớn lên. Sau khi lên ngôi, các vua Trần luôn hướng về quê hương, xây dựng đền Thái làm Thái miếu thờ tổ tiên. Đặc biệt, chùa Ngọa Vân trên núi Bảo Đài là nơi Trần Nhân Tông viên tịch năm 1308 sau khi sáng lập Thiền phái Trúc Lâm. Hệ thống lăng mộ các vua Trần như Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông nằm rải rác trong vùng, được nhân dân gìn giữ suốt 700 năm.
Di tích: đền Thái – chùa Ngọa Vân
Đền Thái (Thái miếu) là nơi thờ các vua Trần và hoàng tộc với kiến trúc truyền thống uy nghi. Chùa Ngọa Vân nằm trên đỉnh núi cao, là nơi Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời và viên tịch — một trong những di tích thiêng liêng nhất của Thiền phái Trúc Lâm. Lễ hội chùa Ngọa Vân hằng năm thu hút đông đảo Phật tử hành hương, leo núi lễ Phật giữa non xanh.
Ý nghĩa: cội nguồn của một triều đại rực rỡ
Đông Triều là nơi khởi nguồn của triều Trần — triều đại đã làm nên những chiến công hiển hách và nền văn hóa rực rỡ. Đến Đông Triều là về với cội nguồn của "Hào khí Đông A", để hiểu rằng những vĩ nhân, những chiến thắng lẫy lừng đều bắt đầu từ một vùng quê bình dị mà anh hùng.