Chùa Một Cột ở Ba Đình, Hà Nội — tên chữ là Diên Hựu tự — là ngôi chùa với kiến trúc "một cột" độc đáo có một không hai: điện thờ đặt trên một cột đá duy nhất giữa hồ sen, được xây dựng năm 1049 dưới triều Lý. Là biểu tượng văn hóa của Thăng Long – Hà Nội, chùa Một Cột với hình ảnh đóa sen vươn lên từ mặt nước là niềm tự hào của người dân thủ đô.
Lịch sử: chùa 1049
Chùa Một Cột do vua Lý Thái Tông cho xây dựng năm 1049 sau giấc mơ thấy Phật Quan Âm ngồi trên tòa sen. Chùa có tên Diên Hựu ("phúc lành dài lâu"). Kiến trúc chùa mô phỏng đóa sen nở trên mặt nước — biểu tượng của Phật giáo. Năm 1954, trước khi rút khỏi Hà Nội, thực dân Pháp đã cho phá hủy chùa; năm 1955, chùa được phục dựng theo đúng kiến trúc cũ.
Kiến trúc: đóa sen trên cột đá
Chùa Một Cột gồm điện thờ hình vuông đặt trên cột đá cao 4 m, mái cong, chạm khắc tinh xảo. Xung quanh là hồ Linh Chiểu với sen nở. Kiến trúc "một cột" là sáng tạo độc đáo của nghệ thuật Lý — vừa mang ý nghĩa Phật giáo (sen tinh khiết vươn lên từ bùn), vừa thể hiện tài hoa của người thợ xưa.
Ý nghĩa: biểu tượng thủ đô
Chùa Một Cột cùng với Khuê Văn Các, Tháp Rùa là những biểu tượng của Hà Nội ngàn năm văn hiến. Hình ảnh ngôi chùa xuất hiện trên nhiều ấn phẩm, tiền tệ — là niềm tự hào, là "thương hiệu" văn hóa của thủ đô trong mắt bạn bè quốc tế.
Với kiến trúc độc đáo "một cột", Chùa Một Cột đã trở thành biểu tượng văn hóa của Thăng Long – Hà Nội, hình ảnh quen thuộc trong mọi tài liệu giới thiệu về thủ đô. Ngôi chùa là minh chứng cho tài hoa của nghệ nhân Việt Nam thời Lý, cho sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc, tôn giáo và triết lý nhân sinh — nhắc nhở con người hướng thiện, sống có đạo lý.