Đền thờ Lê Hoàn ở Thanh Hóa là nơi thờ Lê Hoàn (941–1005) tức vua Lê Đại Hành — vị vua đã lãnh đạo quân dân Đại Cồ Việt đánh thắng quân Tống xâm lược năm 981, bảo vệ nền độc lập non trẻ của dân tộc. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2018, ngôi đền là nơi nhân dân tưởng nhớ công lao của vị vua anh minh, người đã tiếp nối sự nghiệp của Đinh Tiên Hoàng.
Lịch sử: vị vua của chiến thắng 981
Lê Hoàn xuất thân là võ tướng tài ba dưới triều Đinh. Sau khi Đinh Tiên Hoàng mất, trước nguy cơ quân Tống xâm lược, ông được tôn lên làm vua năm 980, lập nên triều Tiền Lê. Năm 981, quân Tống hai đường thủy bộ tiến đánh Đại Cồ Việt. Lê Hoàn đã chỉ huy quân dân đánh tan quân Tống trên sông Bạch Đằng và ải Chi Lăng, bảo vệ vững chắc nền độc lập. Trong 24 năm trị vì, ông có nhiều đóng góp: mở mang bờ cõi, phát triển kinh tế, đặt nền móng cho nhà nước phong kiến.
Kiến trúc: ngôi đền của lòng dân
Đền thờ Lê Hoàn được xây dựng tại quê hương của vua (Thọ Xuân, Thanh Hóa) với kiến trúc truyền thống, là nơi nhân dân địa phương thờ cúng, tưởng nhớ. Trong đền thờ tượng vua Lê Đại Hành cùng các hoàng hậu, quan lại. Lễ hội đền được tổ chức hằng năm với các nghi lễ truyền thống, thu hút nhân dân và du khách thập phương.
Ý nghĩa: người giữ lửa độc lập
Lê Hoàn là vị vua đã "giữ lửa" độc lập cho dân tộc trong thời khắc hiểm nghèo nhất: khi nhà Đinh suy yếu, quân Tống nhòm ngó. Chiến thắng 981 của ông cùng với chiến thắng Bạch Đằng 938 của Ngô Quyền đã khẳng định nền độc lập của Đại Việt. Đền thờ Lê Hoàn là nơi con cháu nhớ về một vị vua anh minh, quả cảm.