Đường Hồ Chí Minh trên biển là tuyến vận tải quân sự chiến lược bí mật trên Biển Đông — nơi "đoàn tàu không số" của Hải quân nhân dân Việt Nam đã vượt sóng, vượt qua phong tỏa của địch để chi viện vũ khí cho chiến trường miền Nam. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2024, con đường huyền thoại trên biển cùng với đường Trường Sơn trên bộ đã làm nên thắng lợi của dân tộc.
Lịch sử: đoàn tàu không số
Ngày 16/10/1962, tàu Phương Đông 1 cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) — chuyến tàu đầu tiên khai thông đường Hồ Chí Minh trên biển. Trong những năm tiếp theo, 124 lượt tàu của Đoàn 125 (và Đoàn 962) đã ra khơi, trong đó 117 chuyến cập bến an toàn, vận chuyển 6.615 tấn vũ khí và 176 cán bộ chi viện cho miền Nam. Các bến chính: K15 Đồ Sơn (Hải Phòng) — nơi xuất phát, Vũng Rô (Phú Yên), Lộc An (Bà Rịa – Vũng Tàu), Vàm Lũng (Cà Mau). 7 chuyến tàu gặp địch đã anh dũng chiến đấu và tự phá hủy để bảo vệ bí mật.
Di tích: các bến tàu
Ngày 26/11/2024, Thủ tướng ký Quyết định 1473/QĐ-TTg xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đường Hồ Chí Minh trên biển cho Hải Phòng, Phú Yên, Bà Rịa – Vũng Tàu, Cà Mau. Các bến tàu với tượng đài, nhà trưng bày về đoàn tàu không số là nơi tưởng niệm những chiến sĩ hải quân đã hy sinh thầm lặng trên biển.
Ý nghĩa: huyền thoại biển Đông
Đường Hồ Chí Minh trên biển là bản hùng ca về trí tuệ, lòng dũng cảm của người lính hải quân Việt Nam: những con tàu không số, những chuyến đi không trở về. Con đường nhắc nhở về chủ quyền biển đảo thiêng liêng và cái giá của hòa bình hôm nay.