Thành Hoàng Đế ở An Nhơn, Gia Lai — còn gọi là thành Đồ Bàn — là kinh đô của Vương quốc Champa từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 15, sau này trở thành kinh đô của nhà Tây Sơn dưới thời vua Thái Đức Nguyễn Nhạc. Được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1982, thành Hoàng Đế là nơi chồng lấp nhiều lớp lịch sử: Champa, Tây Sơn và các triều đại Việt Nam.
Lịch sử: kinh đô hai vương triều
Đồ Bàn là kinh đô của Champa trong nhiều thế kỷ, là trung tâm chính trị, văn hóa của vương quốc. Năm 1471, vua Lê Thánh Tông đánh chiếm Đồ Bàn, sáp nhập vào Đại Việt. Đến cuối thế kỷ 18, Nguyễn Nhạc chọn Đồ Bàn làm kinh đô, xưng là Thái Đức Hoàng đế, đổi tên thành Hoàng Đế thành — kinh đô của nhà Tây Sơn trong những năm đầu. Thành từng chứng kiến nhiều biến cố lịch sử quan trọng của dân tộc.
Di tích: dấu xưa thành cổ
Ngày nay, thành Hoàng Đế còn lại dấu tích tường thành, hào, cổng thành với quy mô lớn. Khu vực thành cổ với những gò đống, nền móng cung điện xưa. Tháp Cánh Tiên — ngọn tháp Chăm còn khá nguyên vẹn — nằm trong khu vực thành, là điểm nhấn kiến trúc. Các cuộc khai quật khảo cổ tiếp tục phát hiện nhiều hiện vật quý về hai thời kỳ Champa và Tây Sơn.
Ý nghĩa: chồng lấp lịch sử
Thành Hoàng Đế là nơi hiếm hoi chồng lấp lịch sử của hai nền văn minh: Champa và Đại Việt – Tây Sơn. Di tích là nguồn tư liệu quý cho nghiên cứu lịch sử, là điểm đến hấp dẫn trên hành trình khám phá vùng đất võ Bình Định – Gia Lai.