Nhắc đến mùa thu Hà Nội, người ta không thể không nhắc đến cốm Vòng — đặc sản nức tiếng của làng Vòng, phường Dịch Vọng, thành phố Hà Nội. Từ những bông lúa nếp non còn đẫm sữa, qua bàn tay khéo léo của người thợ, hạt cốm xanh mướt, dẻo thơm ra đời, gói trong lá sen buộc lạt rơm mộc mạc mà tinh tế.
Quy trình làm cốm đặc trưng
Cốm ngon bắt đầu từ giống lúa nếp cái hoa vàng, được gặt khi hạt còn non, căng sữa. Lúa gặt về được tuốt lấy hạt ngay, rồi đem rang trên chảo gang với lửa vừa — đây là khâu quyết định, đòi hỏi người thợ phải đảo đều tay, canh lửa chuẩn xác để hạt cốm chín tới mà không cháy, không sống. Hạt lúa rang xong được cho vào cối đá giã, rồi sàng sảy loại bỏ trấu, lặp lại vài lần cho đến khi hạt cốm dẹt mỏng, dẻo và xanh tự nhiên. Cốm thành phẩm được gói trong lá sen tươi, buộc bằng lạt rơm, vừa giữ hương thơm vừa đẹp mắt. Người Hà Nội sành ăn thường thưởng thức cốm kèm chuối tiêu chín — vị dẻo bùi của cốm hòa cùng vị ngọt của chuối tạo nên một thức quà mùa thu khó quên.
Cốm trong văn hóa Hà thành
Cốm Vòng đã đi vào thơ ca, nhạc họa như một biểu tượng của mùa thu Hà Nội: "mùi cốm mới" trong thơ Nguyễn Đình Thi, "cốm sữa vỉa hè" trong ca khúc "Nhớ mùa thu Hà Nội" của Trịnh Công Sơn. Từ hạt cốm, người Hà thành còn sáng tạo ra nhiều món ngon: bánh cốm dẻo thơm trong mâm cỗ cưới hỏi, chả cốm giòn rụm, cốm xào dừa béo ngậy, xôi cốm thanh tao. Mỗi độ thu về, gánh cốm rong trên phố lại gợi nhớ về một Hà Nội xưa thanh lịch, nơi thức quà quê được nâng niu như một nét văn hóa. Giữ nghề làm cốm hôm nay là giữ một phần hồn của đất kinh kỳ.