Nằm dưới chân danh thắng Ngũ Hành Sơn, thuộc thành phố Đà Nẵng, Non Nước là làng nghề đá mỹ nghệ nổi tiếng với tuổi nghề hơn 300 năm. Từ những khối đá cẩm thạch, người thợ Non Nước tạc nên những pho tượng, đồ thờ, đồ trang trí với đường nét tinh tế — nghệ thuật chạm đá đỉnh cao của miền Trung.
Làng đá dưới chân Ngũ Hành Sơn
Nghề chạm đá ở Non Nước hình thành từ khoảng thế kỷ 17–18, khi người dân phát hiện nguồn đá cẩm thạch quý ở Ngũ Hành Sơn. Ban đầu chỉ tạc đồ thờ đơn giản, dần dần tay nghề nâng cao, sản phẩm ngày càng tinh xảo. Người Non Nước từng được mời tạc đá cho nhiều công trình lớn, đình chùa khắp miền Trung. Từ những năm 1990, khi du lịch Đà Nẵng phát triển, làng nghề bứt phá: hàng trăm cơ sở chế tác mọc lên dọc đường vào Ngũ Hành Sơn, sản phẩm từ tượng Phật, tượng danh nhân đến quà lưu niệm bán cho du khách trong và ngoài nước. Non Nước nay là trung tâm đá mỹ nghệ lớn nhất miền Trung.
Kỹ thuật tạc đá
Tạc đá Non Nước là quy trình vất vả đòi hỏi sức khỏe và tài hoa: chọn khối đá cẩm thạch tốt, không nứt; tạo dáng thô bằng máy cắt, đục; tạc chi tiết bằng bộ đục tay với sự tỉ mỉ tuyệt đối — khuôn mặt tượng, đường nét hoa văn phải có hồn. Sau tạc là mài nhẵn, đánh bóng nhiều cấp độ đến khi đá óng ánh. Người thợ phải am hiểu từng loại đá: đá trắng, đá xanh, đá vân — mỗi loại có độ cứng, màu sắc khác nhau, đòi hỏi kỹ thuật riêng. Một pho tượng lớn mất nhiều tháng với sự tham gia của nhiều thợ; mỗi tác phẩm đều là kết tinh của mồ hôi và tài năng.
Giá trị văn hóa
Đá mỹ nghệ Non Nước là niềm tự hào của Đà Nẵng: những pho tượng đá nơi đây hiện diện trong nhiều công trình văn hóa, tâm linh lớn của đất nước. Làng nghề không chỉ tạo việc làm cho hàng nghìn lao động mà còn góp phần quan trọng vào du lịch Đà Nẵng — du khách đến Ngũ Hành Sơn đều ghé thăm làng đá, xem thợ tạc, mua quà lưu niệm. Giữa thời đại máy móc, những bàn tay tạc đá Non Nước vẫn giữ được hồn nghệ thuật trong từng tác phẩm.