Thuộc thành phố Huế, làng Tây Hồ là cái nôi của nón bài thơ — chiếc nón lá độc đáo mang hồn thơ xứ Huế với tuổi nghề hơn 200 năm. Khác với nón lá thông thường, nón bài thơ được ép những câu thơ, hình ảnh thân thuộc của Huế giữa hai lớp lá — khi soi dưới nắng, thơ hiện lên như một bức tranh thủy mặc, làm say lòng bao thế hệ.
Chiếc nón của xứ thơ
Nghề làm nón ở Tây Hồ hình thành từ đầu thế kỷ 19, phát triển mạnh dưới thời Nguyễn khi kinh đô Huế là trung tâm văn hóa cả nước. Người thợ nón Huế vốn đã nổi tiếng khéo léo; đến một ngày, ai đó nảy ra ý tưởng ép thơ vào nón — và chiếc nón bài thơ ra đời, nhanh chóng trở thành biểu tượng của xứ Huế mộng mơ. Nón bài thơ gắn với hình ảnh nữ sinh Đồng Khánh, với tà áo dài trắng thướt tha trên đường phố Huế. Trải qua thời gian, làng nghề Tây Hồ vẫn giữ được nghề, nón bài thơ trở thành món quà lưu niệm không thể thiếu của du khách đến cố đô.
Kỹ thuật ép thơ vào nón
Nón bài thơ Huế được chằm công phu hơn nón thường: lá nón được chọn lá mỏng, đẹp nhất, là phẳng kỹ; vành tre uốn 16 vòng mảnh mai tạo dáng nón thanh thoát. Điểm đặc biệt là khâu ép thơ: những câu thơ, hình ảnh (chùa Thiên Mụ, sông Hương, hoa sen...) được cắt tỉa tinh tế, ép khéo léo giữa hai lớp lá sao cho khi soi nắng hiện lên rõ nét mà không làm cộm nón. Người thợ phải có óc thẩm mỹ và sự kiên nhẫn cao độ; một chiếc nón bài thơ đẹp mất nhiều ngày để hoàn thành. Nón Huế nổi tiếng mỏng, nhẹ, thanh thoát — đội lên đầu như không, che nắng mà vẫn thoáng mát.
Giá trị văn hóa
Nón bài thơ là biểu tượng của vẻ đẹp Huế: thơ mộng, tinh tế, sâu lắng. Chiếc nón gắn với bao câu chuyện tình, bao vần thơ về xứ Huế; là hình ảnh không thể tách rời của người con gái Huế trong tà áo dài. Ngày nay, nón bài thơ là món quà văn hóa được du khách trong và ngoài nước yêu thích, góp phần quảng bá hình ảnh cố đô Huế thơ mộng ra thế giới.