Thuộc thành phố Hồ Chí Minh (vùng đất Long Điền, Bà Rịa – Vũng Tàu xưa), Gò Găng là làng nghề làm nón lá nổi tiếng Nam Bộ với tuổi nghề hơn 100 năm. Nón Gò Găng có dáng vẻ riêng — rộng vành, chắc chắn — phù hợp với nắng gió phương Nam, và nay được biến tấu thành nón vẽ, nón thời trang được giới trẻ yêu thích.
Làng nón đất Bà Rịa
Nghề làm nón ở Gò Găng hình thành từ đầu thế kỷ 20, khi người dân tận dụng lá buông, lá cọ quanh vùng để chằm nón. Nón Gò Găng nhanh chóng nổi tiếng khắp Nam Kỳ vì bền, đẹp, giá hợp lý; từ chợ quê đến thành thị, đâu đâu cũng thấy nón Gò Găng. Trải qua thời gian, làng nghề có lúc trầm lắng khi nón lá ít được dùng hàng ngày; nhưng những năm gần đây, nón Gò Găng hồi sinh nhờ xu hướng nón vẽ tay, nón thời trang: các nghệ nhân vẽ lên nón những bức tranh phong cảnh, hoa lá — biến chiếc nón quê thành phụ kiện thời trang độc đáo.
Kỹ thuật chằm nón Nam Bộ
Nón Gò Găng chằm từ lá buông — loại lá to, dày, bền hơn lá cọ — được phơi khô, là phẳng. Vành nón làm từ tre già uốn cong, thường có 16–18 vành tạo dáng nón rộng, chắc. Người thợ chằm lá bằng chỉ nilon bền, mũi chằm đều, khít; nón đẹp phải tròn đều, lá mịn, chóp cân. Điểm mới của nón Gò Găng hiện nay là khâu vẽ trang trí: sau khi chằm xong, nghệ nhân vẽ tay lên mặt nón những bức tranh phong cảnh Nam Bộ, hoa sen, chim công — mỗi chiếc nón là một tác phẩm hội họa độc bản. Nón vẽ Gò Găng được du khách và giới trẻ đặc biệt yêu thích.
Giá trị văn hóa
Nón Gò Găng là một phần của văn hóa Nam Bộ: chiếc nón che nắng trên đồng ruộng, trên ghe thuyền, trong những phiên chợ quê. Ngày nay, với sự sáng tạo của nghệ nhân, nón Gò Găng khoác áo mới — vừa giữ dáng vẻ truyền thống vừa mang hơi thở thời trang hiện đại. Làng nghề không chỉ tạo sinh kế mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh chiếc nón lá Việt Nam đến với bạn bè quốc tế qua những chiếc nón vẽ đầy nghệ thuật.