Hoa Mộc Lan là vở cải lương dã sử của soạn giả Viễn Châu, được ông viết riêng cho đoàn Thanh Minh năm 1962. Tác phẩm khai thác tích truyện nổi tiếng về nữ tướng giả trai thay cha tòng quân, với sự tham gia của Ngọc Huyền trong vai Hoa Mộc Lan và đặc biệt là vai hài Hàn Vi – vai diễn hài đầu tiên trong sự nghiệp của danh hài Bảo Quốc.
Cốt truyện (tóm tắt)
Hoa Mộc Lan là cô gái hiếu thảo, thấy cha già yếu mà triều đình có lệnh bắt lính, nàng quyết định cải trang thành nam nhi thay cha ra trận. Trên chiến trường, với trí thông minh và võ nghệ, Mộc Lan lập nhiều chiến công, được phong làm tướng mà không ai hay biết thân phận thật của nàng. Mười hai năm chinh chiến, khi khải hoàn trở về, nàng mới cởi bỏ giáp bào, trở lại hình hài nhi nữ khiến ai nấy đều kinh ngạc. Câu chuyện ca ngợi lòng hiếu thảo, trí dũng song toàn và khát vọng bình đẳng của người phụ nữ trong xã hội xưa.
Giá trị nghệ thuật
Hoa Mộc Lan là một trong những vở diễn "để đời" của Viễn Châu – người bắt đầu sáng tác tuồng cải lương từ năm 1950 dưới sự dìu dắt của soạn giả Năm Châu. Vở diễn thành công nhờ sự kết hợp hài hòa giữa chất hùng tráng của đề tài chiến trận và chất trữ tình của cải lương, cùng tuyến nhân vật hài duyên dáng làm mềm đi không khí căng thẳng. Việc Bảo Quốc được Viễn Châu "đo ni đóng giày" cho vai Hàn Vi – vai hài đầu tiên của ông – cho thấy tài năng của soạn giả trong việc phát hiện và bồi đắp những tài năng sân khấu mới.
Dấu ấn lịch sử
Bản dựng năm 1962 tại đoàn Thanh Minh với Ngọc Huyền, Phượng Liên, Hồng Nga, Phước Hậu đã đưa Hoa Mộc Lan trở thành một trong những vở dã sử được yêu mến nhất. Về sau, tích Hoa Mộc Lan tiếp tục được nhiều soạn giả khai thác với các bản khác nhau, nhưng bản của Viễn Châu vẫn được xem là bản dựng tiêu biểu, gắn liền với thời kỳ hoàng kim của đoàn Thanh Minh những năm đầu thập niên 1960.