Kiều Nguyệt Nga là vở cải lương của soạn giả Ngọc Cung, lưu hành trước năm 1975. Tác phẩm gắn liền với nghệ sĩ Út Trà Ôn trong vai Kiều công, gợi nhớ đến nhân vật Nguyệt Nga trong truyện thơ Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu – một trong những hình tượng phụ nữ đẹp nhất của văn học Việt Nam.
Cốt truyện (tóm tắt)
Nguyệt Nga trong truyện Lục Vân Tiên là tiểu thư khuê các được Lục Vân Tiên cứu khỏi bọn cướp, từ đó đem lòng yêu thương và thủy chung chờ đợi dù trải qua bao gian truân. Vở diễn Kiều Nguyệt Nga khai thác sâu hơn số phận của người phụ nữ mang tên Nguyệt Nga – với chữ "Kiều" gợi nên vẻ đẹp kiều diễm. Nàng phải đối mặt với những thử thách nghiệt ngã của số phận: những âm mưu chia rẽ, những hiểu lầm tai hại, những cám dỗ của quyền quý. Nhưng với tấm lòng thủy chung son sắt, nàng vượt qua tất cả để giữ vẹn tình yêu và danh tiết của mình.
Giá trị nghệ thuật
Kiều Nguyệt Nga là một trong những tác phẩm thể hiện sự gắn bó máu thịt giữa cải lương và văn học cổ điển Việt Nam. Việc khai thác nhân vật Nguyệt Nga – biểu tượng của lòng thủy chung trong văn học – cho thấy các soạn giả luôn tìm về những giá trị văn hóa truyền thống để làm giàu cho sân khấu. Với sự thể hiện của Út Trà Ôn – giọng ca vàng với chất giọng ấm và ngọt – nhân vật Kiều công trong vở trở nên sống động, đầy sức lay động.
Dấu ấn lịch sử
Truyện Lục Vân Tiên đã được khai thác nhiều lần trên sân khấu cải lương với các vở của nhiều soạn giả khác nhau, và Kiều Nguyệt Nga của Ngọc Cung là một trong những bản dựng đáng chú ý khi tập trung vào nhân vật nữ. Tác phẩm góp phần đưa những giá trị văn học cổ điển đến gần hơn với công chúng bình dân qua ngôn ngữ của sân khấu – một vai trò văn hóa thầm lặng mà bền bỉ của cải lương.