Mạnh Lệ Quân là vở tuồng cổ của Loan Thảo (còn được biết đến với tên gọi Tái sanh duyên). Tác phẩm ca ngợi trí tuệ và bản lĩnh của người phụ nữ trong xã hội xưa, khẳng định tài năng của nữ giới không thua kém nam giới.
Cốt truyện (tóm tắt)
Mạnh Lệ Quân là tiểu thư khuê các thông minh, tài sắc vẹn toàn. Khi gia đình bị oan khuất, nàng quyết định giả trai, dự thi và đỗ Trạng nguyên để tìm cách minh oan cho cha. Trong thân phận nam nhi, nàng phải đối mặt với bao tình huống dở khóc dở cười, vừa phải giữ kín thân phận nữ nhi vừa phải thể hiện tài năng để không ai nghi ngờ. Đến cuối cùng, khi thân phận thật được tiết lộ, nàng nhận được sự bao dung của nhà vua cùng hạnh phúc bên người chồng sắp cưới – một cái kết viên mãn cho hành trình đầy gian nan của người phụ nữ dám vượt qua định kiến.
Giá trị nghệ thuật
Mạnh Lệ Quân là một trong những vở diễn thể hiện rõ nhất tính nhân văn và sự tiến bộ trong tư tưởng: khẳng định người phụ nữ hoàn toàn có thể làm những việc mà xã hội xưa chỉ dành cho nam giới. Mô-típ "giả trai" được khai thác với nhiều tình huống hài hước, duyên dáng, tạo nên sự cân bằng giữa chất bi và chất hài. Dưới ngòi bút của Loan Thảo, nhân vật Mạnh Lệ Quân được xây dựng vừa thông minh quả cảm vừa giữ được nét duyên dáng của người con gái.
Dấu ấn lịch sử
Tích Mạnh Lệ Quân là một trong những tích truyện được khai thác nhiều nhất trên sân khấu tuồng cổ, với nhiều bản dựng của các soạn giả khác nhau qua các thời kỳ. Bản của Loan Thảo – bên cạnh những Đào Tam Xuân báo phu cừu, Phàn Lê Huê, Tiêu Anh Phụng – góp phần khẳng định vị thế của ông như một trong những cây bút hàng đầu của dòng tuồng cổ cải lương, với khả năng xây dựng những nhân vật nữ anh hùng đầy sức sống.