Nàng Xê Đa là vở cải lương của Lưu Quang Thuận và Lưu Quang Vũ, được Thể Hà Vân chuyển thể sang cải lương từ bản chèo Nàng Si Ta, do đạo diễn Đoàn Bá dàn dựng và ra mắt năm 1984 tại Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, với Thanh Vy trong vai Xê Đa.
Hoàn cảnh ra đời
Vở diễn có nguồn gốc đặc biệt: kịch bản gốc của Lưu Quang Vũ – một trong những nhà viết kịch tài hoa nhất của sân khấu Việt Nam – được viết năm 1982 (vì thế ghi chép nội bộ ghi năm 1980 là chưa chính xác). Từ bản chèo Nàng Si Ta khai thác sử thi Ramayana của Ấn Độ, Thể Hà Vân đã chuyển thể thành bản cải lương, mang câu chuyện về nàng Xê Đa (Sita) – biểu tượng của lòng chung thủy – đến với khán giả phương Nam bằng ngôn ngữ của vọng cổ và bài bản cải lương.
Giá trị nghệ thuật
Nàng Xê Đa là minh chứng đẹp cho sự giao thoa giữa các loại hình sân khấu dân tộc: từ sử thi Ấn Độ qua chèo miền Bắc đến cải lương phương Nam. Hình tượng nàng Xê Đa – người phụ nữ thủy chung, chịu nhiều oan khuất nhưng vẫn giữ trọn niềm tin vào tình yêu – được thể hiện với chiều sâu tâm lý qua những lớp ca cải lương mùi mẫn. Vở diễn cho thấy khả năng của cải lương trong việc tiếp nhận và làm mới những đề tài đến từ nền văn hóa khác mà vẫn giữ được hồn cốt dân tộc.
Dấu ấn lịch sử
Với số suất diễn được các nguồn ghi nhận lên đến hơn một nghìn suất trong nhiều năm – gần như mỗi ngày một suất – Nàng Xê Đa là một trong những vở diễn ăn khách nhất của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang trong thập niên 1980. Vai Xê Đa của Thanh Vy trở thành một trong những vai diễn để đời của chị, góp phần khẳng định vị thế của Nhà hát trong giai đoạn đầu phát triển sau ngày thành lập (1976).