Tây Thi là vở cải lương dã sử của Loan Thảo viết chung với Yên Lang, ra mắt năm 1973 trên sân khấu đoàn Kim Chung. Tác phẩm khai thác một trong những giai nhân nổi tiếng nhất của lịch sử Trung Hoa, với cách thể hiện đậm chất kiếm hiệp kỳ tình – sở trường của Yên Lang.
Cốt truyện (tóm tắt)
Vở diễn tái hiện câu chuyện về Tây Thi – người con gái nước Việt (Việt quốc thời Xuân Thu) có nhan sắc khuynh thành, được Phạm Lãi tiến cử sang Ngô quốc để thực hiện kế mỹ nhân. Mang trên vai sứ mệnh phục thù cho quê hương, Tây Thi phải chôn giấu tình yêu dành cho Phạm Lãi, cam chịu làm phi tần của Ngô Phù Sai, dùng nhan sắc làm mê muội quân vương để nước Việt có cơ hội phục hưng. Bi kịch của nàng là bi kịch của người phụ nữ bị lịch sử biến thành công cụ: yêu mà không được yêu, sống mà như đã chết, và khi đại nghiệp thành công cũng là lúc hạnh phúc cá nhân tan vỡ.
Giá trị nghệ thuật
Tây Thi cho thấy sự kết hợp độc đáo giữa hai phong cách: Loan Thảo với kinh nghiệm của người biên tập – đạo diễn lão luyện tại hãng đĩa Việt Nam, và Yên Lang với ngòi bút kiếm hiệp kỳ tình đầy chất thơ. Vở diễn không đơn thuần kể lại tích xưa mà xoáy sâu vào nỗi đau thân phận của người phụ nữ bị cuốn vào vòng xoáy quyền lực – một cách tiếp cận hiện đại, giàu tính nhân văn. Những lớp ca về nỗi lòng Tây Thi được viết với văn phong mộc mạc mà sâu sắc, đúng như nhận xét của NSND Lệ Thủy về kịch bản Yên Lang: mỗi câu ca đều chất chứa ẩn tình, thấm vào tim người nghe.
Dấu ấn lịch sử
Ra mắt năm 1973 tại đoàn Kim Chung – nơi Yên Lang gắn bó lâu dài nhất trong sự nghiệp – Tây Thi góp phần khẳng định vị thế của dòng cải lương dã sử bên cạnh dòng tâm lý xã hội đang thịnh hành. Tác phẩm cũng là một trong những minh chứng cho tài năng đa dạng của Loan Thảo, người có thể thành danh ở mọi thể loại từ tân cổ giao duyên, tuồng hương xa đến kiếm hiệp và xã hội.