Vụ án Mã Ngưu là vở tuồng cổ của soạn giả Đăng Minh, lưu hành trước năm 1975. Tác phẩm thuộc vào dòng những vở "xử án" được khán giả tuồng cổ đặc biệt yêu mến – nơi trí tuệ của vị quan công minh được phô diễn qua quá trình phá án ly kỳ.
Cốt truyện (tóm tắt)
Vụ án Mã Ngưu là một vụ án đầy bí ẩn với những tình tiết rối rắm, những chứng cứ mâu thuẫn khiến người thường khó lòng phân định phải trái. Kẻ thủ ác xảo quyệt đã dựng nên những màn kịch hoàn hảo để che giấu tội lỗi, thậm chí còn vu oan cho người vô tội. Trước vụ án hóc búa, vị quan chủ án với trí tuệ sắc bén và lòng chính trực đã từng bước thu thập chứng cứ, vạch trần những dối trá, lật tẩy bộ mặt thật của kẻ ác. Những màn đối đáp, đấu trí giữa quan án và kẻ phạm tội là những lớp diễn hấp dẫn nhất của vở, đòi hỏi người nghệ sĩ vừa có khẩu khí vừa có bản lĩnh sân khấu.
Giá trị nghệ thuật
Vụ án Mã Ngưu thể hiện sức hấp dẫn đặc biệt của dòng tuồng xử án: sự kết hợp giữa tính trinh thám ly kỳ và khát vọng công lý của nhân dân. Vở diễn thành công trong việc xây dựng những tình huống kịch căng thẳng, những cú twist bất ngờ khiến khán giả không thể rời mắt. Đằng sau những màn phá án hấp dẫn là thông điệp sâu sắc về niềm tin vào lẽ phải: dù kẻ ác có xảo quyệt đến đâu, cuối cùng công lý cũng sẽ được thực thi – một niềm tin mang lại sự an ủi lớn cho những con người nhỏ bé trong xã hội.
Dấu ấn lịch sử
Cùng với những Xử án Bàng Quý Phi, Bao Công xử án, Vụ án Mã Ngưu của Đăng Minh góp phần tạo nên dòng tuồng xử án phong phú của sân khấu tuồng cổ Việt Nam. Tác phẩm cho thấy sự đa dạng trong đội ngũ soạn giả tuồng cổ – bên cạnh những tên tuổi lớn như Thanh Tòng, Loan Thảo, vẫn có những cây bút như Đăng Minh âm thầm đóng góp những tác phẩm có chất lượng cho kho tàng tuồng cổ.