Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc ở Hải Phòng (Hải Dương cũ) là vùng đất thiêng gắn với hai vĩ nhân kiệt xuất của dân tộc: Nguyễn Trãi — danh nhân văn hóa thế giới với Côn Sơn, và Trần Hưng Đạo — anh hùng dân tộc với Kiếp Bạc. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2012 và là thành phần của Di sản thế giới UNESCO "Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc" (2025), đây là một trong những khu di tích lịch sử – văn hóa quan trọng bậc nhất Việt Nam.
Lịch sử: đất thiêng của hai vĩ nhân
Côn Sơn là nơi Nguyễn Trãi (1380–1442) — vị anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, tác giả "Bình Ngô đại cáo" — về ẩn cư, viết nên những áng văn thơ bất hủ như "Côn Sơn ca". Kiếp Bạc là nơi Trần Hưng Đạo lập căn cứ, luyện tập thủy quân chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông, và cũng là nơi ông mất năm 1300, được nhân dân lập đền thờ. Hai địa danh cách nhau không xa, cùng nằm bên dòng sông Lục Đầu, tạo nên một vùng đất "địa linh nhân kiệt".
Di tích: chùa Côn Sơn – đền Kiếp Bạc
Quần thể gồm chùa Côn Sơn (chùa Hun) với kiến trúc cổ kính, giếng Ngọc trong vắt, suối Côn Sơn róc rách, bàn cờ tiên trên đỉnh núi; đền Kiếp Bạc uy nghi thờ Đức Thánh Trần cùng các tướng sĩ, với nghi môn, sân đền rộng. Lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc mùa thu (tháng 8 âm lịch) là một trong những lễ hội lớn nhất miền Bắc với lễ tưởng niệm Đức Thánh Trần, hội hoa đăng, diễn xướng dân gian, thu hút hàng vạn du khách.
Ý nghĩa: nơi hội tụ văn võ
Côn Sơn – Kiếp Bạc là nơi hội tụ của "văn" (Nguyễn Trãi) và "võ" (Trần Hưng Đạo) — hai đỉnh cao của trí tuệ và khí phách Việt Nam. Đến đây, du khách được sống lại những trang sử hào hùng, chiêm ngưỡng cảnh sắc "sơn thủy hữu tình" và cảm nhận sâu sắc về những vĩ nhân đã làm rạng danh non sông. Việc UNESCO ghi danh năm 2025 khẳng định tầm vóc thế giới của di sản này.