Văn miếu Mao Điền ở Hải Phòng (Hải Dương cũ) là một trong những văn miếu hàng tỉnh tiêu biểu và có quy mô lớn nhất Việt Nam, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2017. Nơi đây thờ Khổng Tử và các bậc tiên hiền, tiên triết, là trung tâm giáo dục, khoa cử của trấn Hải Dương xưa — vùng đất nổi tiếng hiếu học, sản sinh nhiều tiến sĩ, trạng nguyên.
Lịch sử: trung tâm giáo dục xứ Đông
Văn miếu Mao Điền được xây dựng từ thời Lê, là nơi thờ Khổng Tử và các danh nhân văn hóa, đồng thời là trường học đào tạo nhân tài cho triều đình. Vùng đất Hải Dương xưa nổi tiếng với truyền thống hiếu học: nhiều làng quê có hàng chục tiến sĩ, có làng được gọi là "làng tiến sĩ". Văn miếu Mao Điền là biểu tượng của truyền thống ấy — nơi các sĩ tử đến bái yết trước khi đi thi, cầu mong đỗ đạt.
Kiến trúc: quy mô bề thế
Văn miếu Mao Điền có quy mô bề thế với tam quan, sân rộng, các tòa đại bái, hậu cung thờ Khổng Tử cùng Tứ phối, Thập triết và các bậc tiên hiền Việt Nam như Chu Văn An. Kiến trúc mang đậm phong cách truyền thống với chạm khắc tinh xảo. Trong văn miếu còn lưu giữ nhiều bia đá ghi danh các vị đỗ đạt — những tư liệu quý về lịch sử khoa cử Việt Nam.
Ý nghĩa: tôn vinh truyền thống hiếu học
Văn miếu Mao Điền cùng với Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội) là hai trung tâm tôn vinh đạo học lớn nhất miền Bắc. Nơi đây nhắc nhở về truyền thống "tôn sư trọng đạo", "hiếu học" của dân tộc — những giá trị đã tạo nên bao thế hệ nhân tài cho đất nước. Mỗi mùa thi, hàng nghìn sĩ tử về đây dâng hương, cầu mong noi gương các bậc tiền nhân.