Khu di tích Bà Triệu ở Thanh Hóa là nơi thờ Triệu Thị Trinh (225–248) — nữ anh hùng dân tộc đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống quân Ngô thế kỷ 3, với câu nói bất hủ: "Tôi chỉ muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá trường kình ở Biển Đông, lấy lại giang sơn, dựng nền độc lập, cởi ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tì thiếp cho người". Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2014, đền Bà Triệu là biểu tượng của khí phách anh hùng của phụ nữ Việt Nam.
Lịch sử: nữ tướng cưỡi voi đánh giặc
Năm 248, trước ách đô hộ tàn bạo của nhà Ngô, Triệu Thị Trinh — người con gái xứ Thanh mới 23 tuổi — đã tập hợp nghĩa sĩ, cưỡi voi xông trận, đánh thắng nhiều trận lớn, khiến quân Ngô khiếp sợ. Nghĩa quân của bà làm chủ một vùng rộng lớn. Sau 6 tháng chiến đấu, do lực lượng chênh lệch, bà tuẫn tiết trên núi Tùng để giữ trọn khí tiết. Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu tuy ngắn ngủi nhưng đã khẳng định ý chí độc lập quật cường của dân tộc ngay từ thế kỷ 3.
Di tích: đền thờ trên núi Tùng
Khu di tích gồm đền thờ Bà Triệu trên núi Tùng với kiến trúc cổ kính, lăng mộ Bà Triệu, đình, chùa trong vùng. Đền thờ tượng Bà Triệu cưỡi voi oai phong cùng các tướng sĩ. Lễ hội đền Bà Triệu được tổ chức hằng năm vào ngày 21–23 tháng 2 âm lịch với rước kiệu, tế lễ trang trọng và các trò chơi dân gian, thu hút đông đảo nhân dân và du khách.
Ý nghĩa: khí phách của phụ nữ Việt
Bà Triệu cùng với Hai Bà Trưng là những nữ anh hùng đầu tiên trong lịch sử dân tộc, mở đầu truyền thống "giặc đến nhà đàn bà cũng đánh". Câu nói của bà mãi là lời thề của dân tộc về khát vọng độc lập, tự do. Đền Bà Triệu là nơi mỗi người Việt — đặc biệt là phụ nữ — tìm về để tự hào về truyền thống anh hùng của cha ông.