Đền Hùng ở Phú Thọ là đất Tổ thiêng liêng của dân tộc Việt Nam — nơi thờ 18 đời vua Hùng, những vị vua đầu tiên đã dựng nên nhà nước Văn Lang. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt ngay trong đợt đầu tiên năm 2009, Đền Hùng là điểm hẹn tâm linh của hàng triệu người con đất Việt mỗi dịp giỗ Tổ 10 tháng 3 âm lịch, với đạo lý "uống nước nhớ nguồn" thấm sâu trong tâm hồn dân tộc.
Lịch sử: 18 đời vua Hùng dựng nước
Theo truyền thuyết, sau khi Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, 50 người con theo mẹ lên núi, 50 người con theo cha xuống biển. Người con trưởng ở lại Phong Châu, lên ngôi vua, lấy hiệu là Hùng Vương, lập nên nhà nước Văn Lang — nhà nước đầu tiên của người Việt cách nay khoảng 4.000 năm. 18 đời vua Hùng nối nhau trị vì, giữ gìn bờ cõi. Đền Hùng được xây dựng trên núi Nghĩa Lĩnh — nơi tương truyền là kinh đô Văn Lang xưa, gồm đền Hạ, đền Trung, đền Thượng và lăng Hùng Vương.
Kiến trúc: quần thể đền trên núi Nghĩa Lĩnh
Quần thể Đền Hùng gồm cổng đền, đền Hạ (nơi tương truyền mẹ Âu Cơ sinh bọc trăm trứng), chùa Thiên Quang, đền Trung (nơi các vua Hùng họp bàn việc nước), đền Thượng (nơi thờ các vua Hùng) trên đỉnh núi, lăng Hùng Vương và đền Giếng (nơi công chúa Tiên Dung, Ngọc Hoa thường soi gương). Kiến trúc đền mang đậm phong cách truyền thống, hòa quyện với rừng cọ, đồi chè xanh mát của vùng đất Tổ.
Ý nghĩa: "Các vua Hùng đã có công dựng nước"
Câu nói của Bác Hồ "Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước" đã trở thành chân lý của dân tộc. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại năm 2012. Mỗi năm, lễ hội Đền Hùng với nghi lễ dâng hương, rước kiệu và phần hội đậm đà bản sắc là dịp để người Việt khắp năm châu hướng về cội nguồn, khẳng định sức mạnh đoàn kết dân tộc.