Khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử

Di tích & di sản · Sáng Đèn — Bách khoa văn hóa truyền thống Việt Nam

Tên di tíchKhu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử
Địa điểmTỉnh Quảng Ninh (các phường Yên Tử, Uông Bí)
Loại hìnhDi tích quốc gia đặc biệt — xếp hạng đợt 3 năm 2012; thành phần Di sản thế giới UNESCO 2025
Giá trị nổi bậtNon thiêng — nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập Thiền phái Trúc Lâm; chùa Đồng trên đỉnh 1.068 m; hệ thống chùa, am, tháp

Yên Tử là ngọn núi thiêng bậc nhất của Phật giáo Việt Nam — nơi cách đây hơn 700 năm, vua Trần Nhân Tông đã từ bỏ ngai vàng lên núi tu hành, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm, dòng thiền mang đậm bản sắc Việt. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2012 và là thành phần trung tâm của Di sản thế giới UNESCO "Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc" (2025), Yên Tử là điểm hành hương quan trọng bậc nhất của Phật tử Việt Nam.

Lịch sử: dấu chân Phật hoàng

Năm 1299, Thượng hoàng Trần Nhân Tông lên núi Yên Tử tu hành với pháp hiệu Trúc Lâm Đại Đầu Đà. Cùng các đệ tử Pháp Loa, Huyền Quang, ngài đã sáng lập Thiền phái Trúc Lâm — dòng thiền "nhập thế", đề cao triết lý "Cư trần lạc đạo" (vui đạo giữa cõi trần). Từ Yên Tử, Phật giáo Trúc Lâm lan tỏa khắp Đại Việt, xây dựng hàng trăm ngôi chùa, để lại kho tàng tư tưởng, văn hóa đồ sộ. Núi Yên Tử từ đó trở thành "kinh đô" của Phật giáo Việt Nam, nơi các thế hệ tăng ni, Phật tử tìm về tu học.

Di tích: từ chân núi đến chùa Đồng

Hành trình hành hương Yên Tử bắt đầu từ chùa Trình, qua suối Giải Oan, chùa Hoa Yên (chùa Cả) — ngôi chùa lớn nhất, đến chùa Một Mái, chùa Bảo Sái, và đỉnh cao là chùa Đồng trên đỉnh núi cao 1.068 m — ngôi chùa bằng đồng lớn nhất Việt Nam, đúc hoàn toàn bằng đồng với kiến trúc tinh xảo. Dọc đường là hàng trăm am, tháp, bia đá của các thế hệ tăng ni. Mùa lễ hội Yên Tử (tháng Giêng đến tháng 3 âm lịch) thu hút hàng triệu Phật tử hành hương, leo núi lễ Phật.

Ý nghĩa: cội nguồn tâm linh dân tộc

Yên Tử không chỉ là một danh thắng mà là cội nguồn tâm linh của dân tộc — nơi tư tưởng "Cư trần lạc đạo" được khai sinh, nơi đạo Phật hòa quyện với tinh thần dân tộc. Mỗi bước chân lên non thiêng là một hành trình tìm về chính mình, về những giá trị nhân văn sâu sắc mà Phật hoàng Trần Nhân Tông đã để lại cho muôn đời sau.