Thuộc tỉnh Bắc Ninh (vùng đất Yên Dũng, Bắc Giang xưa), làng Kế là quê hương của bánh đa Kế nổi tiếng với tuổi nghề hơn 300 năm. Chiếc bánh đa Kế giòn rụm, thơm mùi vừng, đậu phộng — món quà quê dân dã mà bao người con Kinh Bắc xa quê vẫn nhớ da diết.
Làng bánh đa đất Yên Dũng
Nghề làm bánh đa ở Kế hình thành từ khoảng thế kỷ 17–18, khi người dân tận dụng gạo nếp, gạo tẻ để tráng bánh đa phục vụ đời sống. Bánh đa Kế nhanh chóng nổi tiếng khắp vùng vì giòn, thơm, béo ngậy vị vừng lạc; thương lái từ các tỉnh đổ về mua. Trong dân gian, bánh đa Kế là món quà quê quý, thường được mang biếu trong dịp lễ Tết. Trải qua thời gian, làng nghề vẫn phát triển: từ làm thủ công đến đầu tư máy móc, sản phẩm đa dạng từ bánh đa nướng, bánh đa nem đến bánh đa vừng. Ngày nay, bánh đa Kế bán khắp cả nước qua các kênh phân phối hiện đại.
Bí quyết bánh đa giòn rụm
Bánh đa Kế làm từ gạo ngon xay thành bột, pha với nước theo tỷ lệ bí truyền; thêm vừng, lạc, dừa tùy loại. Bột được tráng mỏng trên nồi hơi, rồi phơi khô — khâu phơi quyết định độ giòn: phơi đủ nắng bánh mới giòn rụm, phơi non bánh dai, phơi quá bánh dễ vỡ. Bánh đa nướng được nướng trên than hoa đến khi phồng giòn, thơm phức; bánh đa nem thì để sống, dùng cuốn nem. Người thợ phải khéo léo từ khâu pha bột đến tráng bánh: bột loãng quá bánh mỏng dễ rách, đặc quá bánh dày không giòn. Mỗi chiếc bánh đa đều thấm đẫm sự tỉ mỉ của người thợ.
Giá trị văn hóa
Bánh đa Kế là một phần của ẩm thực Kinh Bắc: chiếc bánh đa giòn ăn kèm bún riêu, bún ốc; bánh đa chấm tương trong những bữa cơm quê. Nghề làm bánh đa không chỉ tạo sinh kế mà còn giữ gìn hương vị quê hương — món quà mà người con xa xứ nào cũng muốn mang theo. Ngày nay, bánh đa Kế còn là sản phẩm du lịch ẩm thực, góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực Bắc Ninh.