Nằm giữa núi rừng tỉnh Cao Bằng, Dìa Trên là làng nghề làm giấy bản của đồng bào Nùng với tuổi nghề hơn 200 năm. Từ vỏ cây rừng, người Nùng tạo nên những tờ giấy bản mộc mạc — thứ giấy gắn với đời sống tâm linh, tín ngưỡng của đồng bào vùng cao.
Làng giấy của người Nùng
Người Nùng ở Dìa Trên đã làm giấy bản từ hơn 200 năm nay, nghề do các thế hệ truyền dạy. Giấy bản chủ yếu phục vụ nhu cầu trong cộng đồng: viết sớ, làm vàng mã cúng tổ tiên, gói đồ. Trong đời sống tâm linh người Nùng, giấy bản là vật phẩm không thể thiếu trong các nghi lễ. Trải qua thời gian, khi giấy công nghiệp tràn lên vùng cao, nghề làm giấy có lúc mai một; nhưng những năm gần đây, giấy bản Dìa Trên được quan tâm trở lại nhờ giá trị văn hóa và nhu cầu sản phẩm thủ công tự nhiên. Làng nghề đang được hỗ trợ để bảo tồn và phát triển gắn với du lịch cộng đồng.
Từ vỏ cây rừng đến tờ giấy
Làm giấy bản Dìa Trên hoàn toàn thủ công với nguyên liệu từ rừng: vỏ cây được bóc, ngâm nước, nấu nhừ, giã thành bột; bột giấy hòa vào nước, dùng khung tre vớt thành tờ — kỹ thuật tương tự seo giấy dó nhưng đơn sơ hơn. Giấy sau seo được phơi khô trên phên tre; thành phẩm là những tờ giấy màu nâu nhạt, hơi thô, mang vẻ đẹp mộc mạc của núi rừng. Mỗi tờ giấy đều làm bằng tay, không hóa chất — thân thiện môi trường và mang đậm dấu ấn văn hóa Nùng. Quy trình tuy đơn giản nhưng đòi hỏi kinh nghiệm để giấy đều, dai, không rách.
Giá trị văn hóa
Giấy bản Dìa Trên là một phần của đời sống tâm linh người Nùng: tờ giấy trong nghi lễ cúng tổ tiên, trong những lá sớ cầu may. Nghề làm giấy gắn với tri thức dân gian về rừng, về cây cỏ — thứ tri thức quý giá đang dần mai một. Bảo tồn làng nghề Dìa Trên không chỉ là giữ một nghề thủ công mà còn là giữ một phần bản sắc văn hóa của đồng bào Nùng giữa đại ngàn Cao Bằng.