Thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội, Đào Thục là một trong những làng rối nước cổ nhất Việt Nam với tuổi nghề hơn 300 năm. Rối nước — loại hình nghệ thuật sân khấu độc đáo chỉ có ở Việt Nam — được sinh ra từ những làng quê như Đào Thục, nơi mặt nước ao làng trở thành sân khấu và những con rối gỗ trở thành diễn viên.
Làng rối đất Đông Anh
Nghề rối nước ở Đào Thục hình thành từ khoảng thế kỷ 17–18, khi người dân sáng tạo ra trò rối trên mặt nước trong những dịp lễ hội làng. Từ ao làng, rối nước Đào Thục dần nổi tiếng, được mời biểu diễn ở nhiều nơi. Trải qua thời gian, làng nghề vẫn giữ được nghề: các nghệ nhân vừa làm rối vừa biểu diễn, truyền dạy cho thế hệ trẻ. Ngày nay, rối nước Đào Thục là một trong những phường rối nổi tiếng nhất, thường xuyên biểu diễn phục vụ du khách trong và ngoài nước, góp phần quảng bá loại hình nghệ thuật độc đáo của Việt Nam ra thế giới.
Kỹ thuật làm con rối
Làm con rối nước Đào Thục là quy trình công phu: chọn gỗ nhẹ (gỗ sung), tạc thành hình nhân vật — chú Tễu, nông dân, tiên nữ, rồng, phượng — với đường nét sinh động, ngộ nghĩnh; sơn màu rực rỡ; lắp hệ thống điều khiển bằng sào tre dưới nước. Người thợ phải vừa giỏi tạc gỗ vừa am hiểu kỹ thuật biểu diễn: con rối phải nhẹ để nổi, khớp linh hoạt để cử động, sơn chống thấm nước. Mỗi con rối là một tác phẩm điêu khắc dân gian; một bộ rối đầy đủ cho vở diễn có thể gồm hàng chục con, mất nhiều tháng để hoàn thành. Bí quyết điều khiển rối dưới nước được truyền dạy nghiêm ngặt trong phường rối.
Giá trị văn hóa
Rối nước là di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của Việt Nam, được UNESCO công nhận — và Đào Thục là một trong những cái nôi của loại hình nghệ thuật này. Mỗi suất diễn rối nước là sự kết hợp giữa điêu khắc, âm nhạc, sân khấu dân gian — kể những câu chuyện về đời sống, lao động, tín ngưỡng của người Việt. Làng nghề Đào Thục góp phần quan trọng vào việc bảo tồn, phát huy nghệ thuật rối nước, đưa văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.