Chùa Tây Phương nằm trên đỉnh núi Câu Lậu (Thạch Thất, Hà Nội), là một trong những ngôi chùa cổ đẹp nhất Việt Nam, nổi tiếng với 18 pho tượng La Hán được coi là kiệt tác của nghệ thuật điêu khắc gỗ Việt Nam. Hằng năm vào ngày 5–6 tháng 3 âm lịch, lễ hội chùa Tây Phương thu hút đông đảo phật tử và du khách hành hương về đất Phật xứ Đoài, vừa lễ bái vừa thưởng ngoạn nghệ thuật và cảnh quan.
Ngôi chùa của những kiệt tác La Hán
Chùa Tây Phương có lịch sử từ thời nhà Mạc, được trùng tu lớn vào thời Tây Sơn (cuối thế kỷ 18). Điểm đặc biệt làm nên danh tiếng của chùa chính là bộ tượng gồm 18 vị La Hán với đủ dáng vẻ, thần thái khác nhau — có vị trầm tư, có vị cười sảng khoái, có vị ưu tư — mỗi pho là một tác phẩm điêu khắc sống động, thể hiện trình độ bậc thầy của các nghệ nhân xưa. Cùng với tượng Tuyết Sơn, tượng Di Đà tam tôn và các pho tượng Phật, chùa Tây Phương được ví như một bảo tàng nghệ thuật Phật giáo giữa núi rừng, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.
Hành hương đầu xuân xứ Đoài
Lễ hội chùa Tây Phương là dịp để phật tử khắp nơi về lễ Phật, cầu cho gia đạo bình an, công việc hanh thông trong năm mới. Con đường lên chùa với 237 bậc đá ong rêu phong, hai bên là cây cổ thụ xanh mát, tạo nên hành trình hành hương vừa trang nghiêm vừa thơ mộng. Đứng từ sân chùa nhìn ra, du khách có thể phóng tầm mắt bao quát cả vùng đồng bằng với những cánh đồng, làng mạc trù phú của xứ Đoài — vùng đất địa linh nhân kiệt.
Không khí lễ hội
Trong những ngày hội, chùa Tây Phương rộn ràng với các nghi thức lễ Phật, dâng hương, tụng kinh của tăng ni và phật tử. Du khách chiêm bái các pho tượng La Hán, nghe thuyết giảng về ý nghĩa của từng vị, tham gia các hoạt động văn hóa dân gian như hát văn, hát chèo. Nhiều người kết hợp hành trình với việc thăm các di tích lân cận của xứ Đoài như chùa Thầy, chùa Trăm Gian, tạo thành tour du lịch tâm linh đặc sắc. Lễ hội chùa Tây Phương vì thế không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là nơi hội tụ của nghệ thuật, lịch sử và thiên nhiên.