Làng Thổ Hà ở Vân Hà (Việt Yên, Bắc Ninh) — vùng đất Bắc Giang cũ — là làng gốm cổ nổi tiếng bên dòng sông Cầu với lịch sử hàng trăm năm. Hằng năm, vào ngày 20–21 tháng Giêng, lễ hội Thổ Hà được tổ chức — ngày giỗ tổ nghề gốm, thu hút đông đảo nghệ nhân, thợ gốm và du khách về dự lễ, tưởng nhớ vị tổ sư đã truyền dạy nghề cho làng.
Làng gốm cổ bên sông Cầu
Thổ Hà là một trong những làng gốm cổ nhất Việt Nam với nghề làm gốm có từ thời Lý – Trần. Gốm Thổ Hà nổi tiếng với men nâu, men da lươn đặc trưng, những sản phẩm như chum, vại, ấm, chén được nung bằng lò cổ truyền. Làng gốm nằm bên sông Cầu thơ mộng với những ngôi nhà cổ, cổng làng, đình chùa tạo nên khung cảnh đẹp như tranh vẽ. Nghề gốm đã mang lại cuộc sống ấm no cho người dân làng qua nhiều thế hệ, trở thành di sản văn hóa quý báu.
Ngày giỗ tổ nghề gốm
Lễ hội Thổ Hà là ngày hội lớn nhất trong năm của làng gốm. Các nghi thức giỗ tổ, tế lễ được cử hành trang trọng với sự tham gia của các nghệ nhân cao niên và đông đảo thợ gốm trong làng. Đặc biệt, lễ hội có hội thi làm gốm — nơi các nghệ nhân thể hiện tài năng qua những tác phẩm tinh xảo được tạo ra ngay tại chỗ. Người dân thành kính dâng hương tưởng nhớ tổ nghề, cầu mong nghề gốm ngày càng phát triển, làng nghề ngày càng thịnh vượng.
Bảo tồn làng nghề truyền thống
Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống đang mai một, Thổ Hà vẫn gìn giữ được nghề gốm và lễ hội truyền thống, là điểm sáng trong công tác bảo tồn di sản. Du khách về dự hội được tham quan làng gốm cổ, tự tay trải nghiệm làm gốm, mua sắm những sản phẩm lưu niệm độc đáo. Lễ hội Thổ Hà đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần quảng bá du lịch làng nghề, tạo việc làm, thu nhập cho người dân và giáo dục thế hệ trẻ về lòng tự hào với nghề truyền thống của quê hương.