Khu di tích Đa Hòa – Dạ Trạch ở Hưng Yên gắn với truyền thuyết Chử Đồng Tử – Tiên Dung — một trong những câu chuyện tình đẹp và nổi tiếng nhất trong kho tàng cổ tích Việt Nam. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2024, khu di tích gồm đền Đa Hòa, đền Dạ Trạch và bãi Tự Nhiên bên sông Hồng — nơi tương truyền diễn ra mối tình huyền thoại.
Truyền thuyết: mối tình Chử Đồng Tử – Tiên Dung
Chử Đồng Tử là chàng trai nghèo chỉ có một chiếc khố, phải vùi mình trong cát để nhường khố cho cha khi có người đến. Công chúa Tiên Dung — con gái vua Hùng — trong một lần du ngoạn đã gặp chàng và đem lòng yêu mến, bất chấp lễ giáo phong kiến, nên duyên vợ chồng. Hai người cùng tu hành, đắc đạo, được tôn là thánh. Câu chuyện là biểu tượng của tình yêu chân thành vượt qua mọi rào cản giai cấp, của khát vọng hạnh phúc, tự do của người Việt xưa.
Di tích: đền Đa Hòa – đền Dạ Trạch
Khu di tích gồm đền Đa Hòa (nơi thờ chính), đền Dạ Trạch và bãi Tự Nhiên bên bờ sông Hồng — nơi tương truyền Chử Đồng Tử và Tiên Dung gặp gỡ, tu hành. Kiến trúc đền mang phong cách truyền thống với chạm khắc tinh xảo. Lễ hội Đa Hòa – Dạ Trạch được tổ chức hằng năm vào tháng 2 âm lịch với rước kiệu, tế lễ và các trò chơi dân gian, tái hiện truyền thuyết tình yêu bất tử.
Ý nghĩa: tình yêu và khát vọng tự do
Truyền thuyết Chử Đồng Tử – Tiên Dung là một trong "tứ bất tử" của Việt Nam, thể hiện khát vọng tình yêu, hạnh phúc và sự công bằng xã hội của nhân dân. Khu di tích là nơi câu chuyện cổ tích bước ra đời thực, để mỗi du khách đến đây đều cảm nhận được vẻ đẹp của tình yêu chân thành và của văn hóa dân gian Việt Nam.