Đền Cửa Ông ở Cẩm Phả, Quảng Ninh là ngôi đền thiêng thờ Trần Quốc Tảng — con trai thứ ba của Trần Hưng Đạo, vị tướng đã lập nhiều chiến công trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông thế kỷ 13. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2017, quần thể đền nằm trên núi nhìn ra vịnh Bái Tử Long, là một trong những trung tâm tín ngưỡng quan trọng của vùng Đông Bắc.
Lịch sử: vị tướng trấn giữ vùng biển Đông Bắc
Trần Quốc Tảng (?–1313) là con trai của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, được phong tước Hưng Nhượng Đại Vương. Ông là vị tướng tài ba, có công lớn trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông lần thứ ba (1288), được giao trấn giữ vùng biển Đông Bắc — cửa ngõ quan trọng của Đại Việt. Sau khi mất, ông được nhân dân lập đền thờ tại Cửa Ông — nơi ông từng đóng quân. Đền được các triều đại phong kiến sắc phong, trùng tu nhiều lần, trở thành nơi linh thiêng bậc nhất vùng than.
Kiến trúc: quần thể đền trên núi
Quần thể đền Cửa Ông gồm đền Thượng, đền Trung, đền Hạ nằm trên sườn núi, hướng ra vịnh Bái Tử Long với cảnh quan hùng vĩ. Kiến trúc đền mang đậm phong cách truyền thống với tam quan, sân đền, tòa đại bái, hậu cung thờ tượng Trần Quốc Tảng cùng gia quyến, tướng sĩ. Lễ hội đền Cửa Ông được tổ chức hằng năm vào tháng 2 âm lịch (chính hội ngày mùng 3 tháng 2 — ngày mất của Đức Ông) với rước kiệu, tế lễ trang trọng, thu hút hàng vạn du khách.
Ý nghĩa: người anh hùng của vùng biển
Đền Cửa Ông là biểu tượng của truyền thống bảo vệ chủ quyền biển đảo của dân tộc — từ thời Trần, cha ông ta đã coi trọng việc trấn giữ vùng biển Đông Bắc. Đến đền Cửa Ông, du khách vừa được chiêm ngưỡng kiến trúc cổ kính, vừa được ngắm vịnh Bái Tử Long từ trên cao, cảm nhận hào khí của những người anh hùng đã giữ gìn biển trời Tổ quốc.