Khởi nghĩa Bắc Sơn ở Lạng Sơn là một trong ba cuộc khởi nghĩa tiêu biểu năm 1940 (cùng với Nam Kỳ và Đô Lương), mở đầu thời kỳ đấu tranh vũ trang mới của cách mạng Việt Nam. Được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2016, vùng đất Bắc Sơn với Đội du kích Bắc Sơn anh hùng là biểu tượng của tinh thần quật khởi, của sự chuyển mình từ đấu tranh chính trị sang đấu tranh vũ trang của dân tộc.
Lịch sử: tiếng súng Bắc Sơn 1940
Tháng 9/1940, phát xít Nhật đổ bộ vào Đông Dương, thực dân Pháp đầu hàng. Chớp thời cơ, Đảng bộ Bắc Sơn đã lãnh đạo nhân dân nổi dậy khởi nghĩa, thành lập chính quyền cách mạng ở một số xã. Dù khởi nghĩa bị đàn áp, nhưng Đội du kích Bắc Sơn được thành lập và duy trì hoạt động, trở thành một trong những đội vũ trang cách mạng đầu tiên. Khởi nghĩa Bắc Sơn cùng với khởi nghĩa Nam Kỳ, binh biến Đô Lương đã báo hiệu thời kỳ mới: đấu tranh vũ trang giành chính quyền.
Di tích: vùng căn cứ anh hùng
Khu di tích gồm các địa điểm diễn ra khởi nghĩa, căn cứ của Đội du kích Bắc Sơn, nơi thành lập chính quyền cách mạng. Ngày nay, khu di tích có nhà bia tưởng niệm, nhà trưng bày về khởi nghĩa và Đội du kích Bắc Sơn. Vùng núi Bắc Sơn với những thung lũng, hang động từng che chở cho du kích vẫn giữ được vẻ hoang sơ, hùng vĩ.
Ý nghĩa: bước chuyển của cách mạng
Khởi nghĩa Bắc Sơn đánh dấu bước chuyển quan trọng của cách mạng Việt Nam: từ đấu tranh chính trị sang kết hợp đấu tranh vũ trang. Đội du kích Bắc Sơn là tiền thân của các lực lượng vũ trang cách mạng, góp phần vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945. Di tích là niềm tự hào của nhân dân Lạng Sơn và là bài học về chớp thời cơ cách mạng.