Thuộc tỉnh Ninh Bình, huyện Kim Sơn ven biển là vùng đất của cây cói với nghề dệt chiếu hơn 150 năm tuổi. Khác với nhiều làng chiếu chỉ dệt chiếu truyền thống, Kim Sơn đã vươn mình thành trung tâm sản xuất các sản phẩm từ cói xuất khẩu — từ thảm, túi xách đến đồ trang trí nội thất — mang thương hiệu Việt ra thế giới.
Làng nghề ven biển
Nghề dệt chiếu ở Kim Sơn hình thành từ cuối thế kỷ 19, khi người dân vùng ven biển mới khai hoang tận dụng bãi cói tự nhiên để dệt chiếu. Vùng Kim Sơn có điều kiện tự nhiên lý tưởng cho cây cói phát triển, dần hình thành vùng nguyên liệu rộng lớn. Từ những năm 1990, khi thị trường quốc tế ưa chuộng sản phẩm thủ công thân thiện môi trường, các doanh nghiệp và hợp tác xã ở Kim Sơn chuyển hướng sản xuất thảm cói, túi xách, đồ trang trí xuất khẩu sang châu Âu, Mỹ, Nhật Bản. Ngày nay, Kim Sơn là một trong những vùng sản xuất hàng cói xuất khẩu lớn nhất Việt Nam, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động.
Từ chiếu đến hàng xuất khẩu
Sợi cói Kim Sơn được xử lý theo quy trình khép kín: thu hoạch, phơi khô, chẻ sợi, nhuộm màu an toàn đạt chuẩn xuất khẩu. Người thợ dệt chiếu, thảm trên khung dệt cải tiến cho năng suất cao mà vẫn giữ chất thủ công. Với hàng xuất khẩu, khâu thiết kế mẫu mã được chú trọng: các mẫu thảm, túi xách được thiết kế theo xu hướng nội thất châu Âu, kết hợp hoa văn truyền thống Việt Nam. Mỗi lô hàng xuất khẩu đều qua kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt về độ bền màu, độ chắc của đường dệt và tiêu chuẩn an toàn. Sự kết hợp giữa thủ công truyền thống và quản lý hiện đại là bí quyết thành công của hàng cói Kim Sơn.
Giá trị văn hóa
Kim Sơn là hình mẫu của làng nghề hội nhập quốc tế: từ chiếc chiếu quê mộc mạc đến sản phẩm cói xuất khẩu sang thị trường khó tính nhất. Nghề cói đã thay đổi diện mạo vùng quê ven biển, mang lại thu nhập ổn định cho hàng vạn hộ dân, đặc biệt là phụ nữ nông thôn. Với xu hướng sống xanh toàn cầu, các sản phẩm từ cói Kim Sơn — phân hủy sinh học, thân thiện môi trường — đang có tương lai rộng mở, tiếp tục khẳng định giá trị của nghề thủ công Việt Nam trên bản đồ thế giới.