Thuộc tỉnh Hưng Yên (vùng đất Thái Bình xưa), làng Hới là một trong những làng dệt chiếu cổ nhất đồng bằng Bắc Bộ với tuổi nghề hơn 300 năm. Chiếu Hới nổi tiếng với loại chiếu gon — chiếu dệt dày, bền, hoa văn đẹp — từng là vật dụng sang trọng trong các gia đình khá giả Bắc Bộ xưa.
Làng chiếu đất Sơn Nam
Nghề dệt chiếu ở Hới hình thành từ khoảng thế kỷ 17–18, khi cư dân vùng Sơn Nam tận dụng nguồn cói ven sông để dệt chiếu. Chiếu Hới nhanh chóng nổi tiếng khắp vùng vì chất lượng vượt trội: dệt dày, sợi đều, hoa văn tinh tế. Trong dân gian có câu ca dao ca ngợi chiếu Hới, và chiếu gon Hới từng là lễ vật quý trong cưới hỏi, là vật dụng không thể thiếu trong các gia đình nền nếp. Trải qua thời gian, dù gặp nhiều khó khăn, người Hới vẫn giữ nghề như giữ một phần hồn quê; những năm gần đây, chiếu Hới được nhiều người tìm mua trở lại nhờ chất lượng và giá trị hoài niệm.
Kỹ thuật dệt chiếu gon
Chiếu Hới dệt từ sợi cói được tuyển chọn kỹ: cói phải già đều, phơi đủ nắng, chẻ sợi mảnh đều nhau. Điểm đặc biệt là chiếu gon — loại chiếu dệt với mật độ sợi dày gấp rưỡi chiếu thường, tạo độ bền vượt trội và mặt chiếu mịn, mát. Người thợ dệt trên khung dệt truyền thống, mỗi đường thoi đều chắc tay; hoa văn chiếu Hới thường là họa tiết hình học, chữ thọ, chữ phúc với màu sắc trang nhã. Một đôi chiếu gon đẹp mất gần một tuần để hoàn thành. Bí quyết xử lý cói chống mối mọt, chống ẩm mốc được các gia đình giữ kín, giúp chiếu Hới dùng được hàng chục năm.
Giá trị văn hóa
Chiếu Hới là một phần ký ức của nếp nhà Bắc Bộ: chiếc chiếu gon trải giữa nhà trong ngày Tết, ngày cưới; chiếu hoa trong buồng cô dâu mới. Nghề dệt chiếu cũng gắn với hình ảnh người phụ nữ quê tần tảo, khéo léo. Ngày nay, giữa thời đại nệm lò xo, chiếu Hới vẫn có chỗ đứng riêng nhờ sự mát mẻ tự nhiên, thân thiện môi trường và giá trị văn hóa — là món quà quê ý nghĩa cho những người con xa xứ.