Trên những bản làng của tỉnh Điện Biên, cơm lam là món ăn truyền thống của đồng bào Thái với tuổi đời hơn 300 năm. Gạo nếp nương cho vào ống nứa, nướng trên lửa than — hạt cơm dẻo thơm mùi nứa, là hương vị độc đáo của núi rừng Tây Bắc.
Món ăn của người Thái
Cơm lam gắn với đời sống người Thái từ hơn 300 năm nay: khi đi rừng, đi nương xa, người Thái mang gạo, cho vào ống nứa, nướng chín — vừa tiện lợi vừa thơm ngon. Dần thành món ăn đặc sản trong các dịp lễ hội, đãi khách. Ngày nay, cơm lam là món ăn không thể thiếu của du khách đến Tây Bắc; nhiều bản làng mở dịch vụ nấu cơm lam phục vụ du lịch.
Cách nấu cơm trong ống nứa
Cơm lam nấu từ nếp nương ngon, vo sạch, cho vào ống nứa non, thêm nước vừa phải, nút lá chuối, nướng trên than hoa. Bí quyết là chọn nứa non và canh lửa — cơm ngon phải dẻo, thơm mùi nứa, không khô không nhão. Khi ăn, chẻ ống nứa, cơm thành khúc dài thơm phức. Mỗi ống cơm đều được nướng tỉ mỉ.
Giá trị văn hóa
Cơm lam là biểu tượng ẩm thực Tây Bắc: món ăn gắn với đời sống, văn hóa của đồng bào Thái. Nghề nấu cơm lam không chỉ tạo sinh kế mà còn góp phần phát triển du lịch cộng đồng. Ngày nay, cơm lam là món ăn mà du khách nào đến Tây Bắc cũng muốn thử.
Ngày nay, Cơm lam Tây Bắc không chỉ là món ăn mà đã trở thành lý do để du khách tìm về Điện Biên. Nhiều cơ sở sản xuất mở cửa đón khách tham quan, trực tiếp xem quy trình chế biến và thưởng thức Cơm lam ống nứa; cơm lam nếp nương tại chỗ. Các lễ hội ẩm thực, phiên chợ quê thường xuyên đưa Cơm lam Tây Bắc vào danh sách đặc sản giới thiệu, giúp món ngon quê hương vươn xa. Đối với người con xa quê, Cơm lam Tây Bắc là hương vị của ký ức — món quà biếu ý nghĩa trong mỗi dịp trở về.