Thuộc tỉnh Bắc Ninh, Đồng Kỵ là làng nghề gỗ mỹ nghệ nổi tiếng bậc nhất Việt Nam với tuổi nghề hơn 300 năm. Từ những xưởng mộc nhỏ, Đồng Kỵ đã trở thành “thủ phủ” đồ gỗ mỹ nghệ miền Bắc — nơi quy tụ hàng nghìn nghệ nhân, thợ mộc lành nghề, sản phẩm có mặt khắp cả nước.
Làng gỗ đất Kinh Bắc
Nghề mộc ở Đồng Kỵ hình thành từ khoảng thế kỷ 17–18, khi một số thợ mộc giỏi từ các vùng về đây lập nghiệp. Người Đồng Kỵ nổi tiếng khéo tay, nhanh chóng tạo dựng thương hiệu với đồ gỗ chạm khắc tinh xảo phục vụ tầng lớp quan lại, nhà giàu đất Kinh Bắc. Thời kỳ đổi mới từ những năm 1990, làng nghề bứt phá mạnh mẽ: các xưởng mộc mọc lên san sát, thợ từ khắp nơi đổ về, Đồng Kỵ trở thành trung tâm sản xuất, kinh doanh đồ gỗ lớn nhất miền Bắc. Ngày nay, phố gỗ Đồng Kỵ dài hàng cây số với hàng trăm cửa hàng, xưởng sản xuất — một “chợ gỗ” sầm uất hiếm có.
Kỹ thuật chạm khắc gỗ
Đồ gỗ Đồng Kỵ nổi tiếng với kỹ thuật chạm khắc tinh xảo: từ khâu chọn gỗ (gụ, hương, trắc, mun — những loại gỗ quý), xẻ, phơi, đến tạo dáng, chạm trổ. Người thợ chạm phải thành thạo các đề tài truyền thống: tứ linh (long, lân, quy, phụng), tứ quý (tùng, cúc, trúc, mai), hoa văn dây leo — mỗi đường chạm đều sâu, sắc nét, có hồn. Sau chạm khắc là khâu đánh bóng, phun sơn PU nhiều lớp tạo độ bóng đẹp, bền màu. Một bộ bàn ghế chạm rồng phượng có thể mất hàng tháng với sự tham gia của nhiều thợ: thợ mộc tạo dáng, thợ chạm trổ hoa văn, thợ đánh bóng hoàn thiện. Chính sự phân công chuyên môn hóa tạo nên chất lượng vượt trội của đồ gỗ Đồng Kỵ.
Giá trị văn hóa
Đồng Kỵ là biểu tượng của nghề mộc Việt Nam: nơi hội tụ tinh hoa chạm khắc gỗ truyền thống với quy mô sản xuất hiện đại. Đồ gỗ Đồng Kỵ không chỉ là nội thất mà còn là tác phẩm nghệ thuật, thể hiện đẳng cấp của gia chủ. Làng nghề tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, đóng góp lớn vào kinh tế địa phương. Với du khách, phố gỗ Đồng Kỵ là điểm đến để chiêm ngưỡng tài hoa của nghệ nhân Việt qua những tác phẩm gỗ sống động như thật.