Mộc Kim Bồng

Làng nghề truyền thống · Sáng Đèn — Bách khoa văn hóa truyền thống Việt Nam

Tên làng nghềLàng mộc Kim Bồng
Tỉnh/thànhĐà Nẵng
Nghề truyền thốngChế tác đồ mộc, đóng tàu thuyền
Sản phẩm đặc trưngĐồ gỗ mỹ nghệ, tượng gỗ; tàu thuyền gỗ truyền thống
Tuổi nghềHơn 500 năm

Nằm trên cù lao Cẩm Kim giữa dòng sông Thu Bồn, thuộc thành phố Đà Nẵng (vùng đất Hội An xưa), Kim Bồng là làng nghề mộc với tuổi nghề hơn 500 năm. Điều làm nên tên tuổi Kim Bồng không chỉ là đồ gỗ mỹ nghệ mà còn là kỹ thuật đóng tàu thuyền gỗ truyền thống — những con thuyền gỗ Kim Bồng từng chở hàng cho thương cảng Hội An sầm uất một thời.

Làng mộc bên Cẩm Kim

Nghề mộc ở Kim Bồng hình thành từ thế kỷ 16, khi thương cảng Hội An phát triển cần nhiều thợ mộc đóng tàu thuyền, xây dựng nhà cửa. Người Kim Bồng nổi tiếng với hai nghề: mộc dân dụng (nhà cửa, đồ gỗ) và mộc thuyền (đóng ghe, thuyền gỗ). Những nghệ nhân Kim Bồng từng tham gia xây dựng, trùng tu nhiều công trình kiến trúc ở Hội An và kinh thành Huế. Trải qua thời gian, nghề đóng thuyền gỗ mai một dần khi tàu sắt lên ngôi; nhưng nghề mộc mỹ nghệ vẫn phát triển, nhiều nghệ nhân Kim Bồng trở thành “bàn tay vàng” trong trùng tu di tích Hội An — di sản được UNESCO công nhận.

Kỹ thuật đóng tàu thuyền

Kỹ thuật đóng thuyền gỗ Kim Bồng là đỉnh cao của nghề mộc truyền thống: người thợ phải am hiểu từng loại gỗ, tính toán độ cong của mạn thuyền, ghép ván bằng mộng gỗ không dùng đinh sắt — kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối để thuyền kín nước, chịu sóng. Với đồ gỗ mỹ nghệ, thợ Kim Bồng nổi tiếng chạm khắc tinh tế, đặc biệt là tượng gỗ, đồ thờ với đường nét mềm mại mang phong cách Hội An. Mỗi sản phẩm đều qua nhiều công đoạn: chọn gỗ, xẻ, tạo dáng, chạm trổ, đánh bóng — sự tỉ mỉ trong từng khâu tạo nên thương hiệu mộc Kim Bồng.

Giá trị văn hóa

Kim Bồng là “bảo tàng sống” của nghề mộc miền Trung: nơi lưu giữ kỹ thuật đóng thuyền gỗ cổ truyền đang dần biến mất và nghệ thuật chạm khắc tinh tế. Các nghệ nhân Kim Bồng đóng vai trò quan trọng trong việc trùng tu, bảo tồn phố cổ Hội An — mỗi ngôi nhà cổ được sửa chữa đều có dấu ấn bàn tay họ. Du khách đến Cẩm Kim được tham quan xưởng mộc, xem nghệ nhân đóng thuyền, chạm gỗ — trải nghiệm văn hóa độc đáo bên dòng Thu Bồn.